Οι συλλόγοι Κυριών και Δεσποινίδων και Πολιτιστικός σύλλογος Σπηλιάς Κισάμου, σας καλούν το Σάββατο 16 Ιουλίου 2011 στην πλατεία της Σπηλιάς για την "γιορτή λεμονιού".
Στο κρητικό πρόγραμμα, θα σας διασκεδάσουν οι Αφοι Περουλάκη.
Τετάρτη 13 Ιουλίου 2011
Δευτέρα 27 Ιουνίου 2011
ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΚΑΣΤΑΝΗΣ - ΤΟ ΑΗΔΟΝΙ ΤΟΥ ΣΕΛΙΝΟΥ
1944 - 2011
Δεν χρειάζονται ιδιαίτερες συστάσεις για τον μεγάλο καλλιτέχνη που έφυγε από κοντά μας πριν λίγες ημέρες. Ο Παναγιώτης Καστάνης, με το λαγούτο και το τραγούδι του έγραψε την δική του ιστορία, έβαλε την προσωπική του πινελιά στο ευρύ φάσμα της κρητικής μουσικής. Γεννήθηκε και μεγάλωσε στην Κάντανο Σελίνου και από έφηβος έμαθε να παίζει λαγούτο και να συμμετέχει ενεργά στα παραδοσιακά γλέντια. Θαυμαστής του Δημήτρη Γαλάνη, του Μανώλη Καρτσώνη και των Κουτσουρέληδων, δεν άργησε να αξιοποιήσει το ταλέντο του και να εξελιχθεί σε έναν από τους καλύτερους μουσικούς, όχι μόνο των Χανίων, αλλά της Κρήτης γενικότερα. Μοναδική χροιά, άψογη πενιά, συνεργάστηκε με τα κορυφαία βιολιά των Χανίων, όπως ο Μιχ.Κουνέλης, ο Κ.Παπαδάκης(Ναύτης), ο Παύλος Πολυράκης, ο Φώτης Κατράκης, ο Μανιός κλπ. Δισκογραφικά έχει αφήσει αξιόλογο έργο, επίσης παρέστει σε εκδηλώσεις των Κρητών της ομογένειας στο εξωτερικό. Για μερικά χρόνια παρουσίαζε την ραδιοφωνική εκπομπή του συλλόγου "Ο Χάρχαλης" στην τοπική ραδιοφωνία Χανίων. Δυστυχώς, σοβαρά προβληματα υγείας τον κράτησαν μακριά από την μουσική τα τελευταία 10-12 χρόνια. Ο Παναγιώτης Καστάνης θα μείνει σίγουρα αξέχαστος σε όλους μας.
Τετάρτη 22 Ιουνίου 2011
ΗΧΟΓΡΑΦΗΣΗ: ΚΑΡΜΠΑΔΑΚΗΣ ΠΕΤΡΟΣ!
Παλαιά ηχογράφηση των 45 στροφών, με τον Πέτρο Καρμπαδάκη στο τραγούδι, τον Νικ.Σαριδάκη(Μαύρο) στο βιολί και τον Γιώργη Κουτσουρέλη στο λαγούτο. Παίζονται οι σκοποί: Παλιοκαστριανός συρτός του Κιώρου - Χαλεπιανός συρτός του Κουφιανού.
ΝΤΟΚΟΥΜΕΝΤΟ:ΣΥΓΚΛΟΝΙΣΤΗΚΕΣ ΜΑΡΤΥΡΙΕΣ ΤΟΥ ΧΑΡΙΛΑΟΥ!
Ακολουθεί ένα μικρό αλλά πολύ συγκλονιστικό απόσπασμα από την συνέντευξη του θρυλικού λυράρη Χαρίλαου Πιπεράκη στον ερασιτέχνη ερευνητή Ιωάννη Παπαδάκη που έλαβε χώρα το 1974 στην Αμερική, όπου ο μεγάλος λυράρης αναφέρεται στην σχέση του με τους Κισαμίτες μουσικούς και στα συρτά που έπαιξε. Ευχαριστούμε από καρδιάς, τον εγγονό του Ιωάννη Παπαδάκη, Κώστα, για την ευγενή και αποκλειστική παραχώρηση των κάτωθι ντοκουμέντων στο blog μας "ΚΙΣΑΜΟΣ, ΜΟΥΣΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΥΛΤΟΥΡΑ" (http://kissamoschania.blogspot.com/).
===============================================================================
Ι.Π: Δηλαδή Χαρίλαε μου, πριν φύγεις από την Κρήτη δεν έπαιζες πολλά συρτά;
Χ.Π: Ήμουν νεότατος, χωρίς χνούδι στο μάγουλο να φανταστείς, τι να ξέρω από τον τεράστιο πλούτο της μουσικής μας κληρονομιάς; Εγώ την λύρα όπως σου είπα και πρίν, την έμαθα όταν δούλευα σερβιτόρος στο Ηράκλειο, δεκατριών σχεδόν ετών. Εκεί παίζανε πηδηχτά τραγούδια, πολλά λασιθιώτικα τραγούδια και τέτοια. Τα συρτά που ήξερα και ακούγαμε στο χωριό και χορεύαμε δεν ήταν δά και πάρα πολλά. Αυτά πιο πολύ προς τα μέσα τα παίζανε, Φουρνέ και Αλικιανού και Σέλινο και Κίσσαμος και στο Καστέλλι γύρω. Κι είχαμε έναν γέρο λυράρη στα μέρη μας, τον Αγγανά τον Στυλιανό από του Κουρνά και αυτόν ας πούμε άκουγα να παίζει συρτά πιο πολύ από άλλους τότε. Αυτός έκανε ωραία γυρίσματα στον πεντοζάλη και έχω πάρει μερικά δικά του και τα παίζω κι εγώ. Κι επίσης, ήταν ένας από τον Βαφέ, ο λεγόμενος Παλικαρογιάννης που έπαιζε ωραία λύρα και έπαιζε και αρκετά συρτά γιατί είχε επαφές με Σελινιώτες και από αυτόν άκουσα αρκετά...
Ι.Π: Δηλαδή από αυτούς έμαθες τους σκοπούς ε;
Χ.Π: Ναί, σαν μικρό παιδί, ναί, από αυτούς τα έμαθα. Και με αυτά τα ακούσματα ήρθα εδώ και έπαιζα στο ομογενές στοιχείο της Αμερικής, ήτανε χιλιάδες οι Κρήτες που δούλευαν εδώ και τους διασκέδαζα....
Ι.Π: Δεν σου έδειξε δηλαδή κανείς βιολιστής Κισσαμίτης τα συρτά;
Χ.Π: Ναί, εδιδάχθην τα συρτά, πιο μετά που ήρθα, περίπου το '28. Ήρθα στην Κρήτη για κάποιο διάστημα και ευτύχησα να γνωρίσω ένα εκ των σπουδαιοτέρων, τον Γεώργιο Μαργιάνο που έπαιζε από τα καλύτερα βιολιά στην Κρήτη. Πήγα στον χωριό του, τον Δραπανιά και έμεινα κοντά του περί τους πέντε - έξι μήνες για να δουλέψω στα παλαιά συρτά που παίζονταν τότε. Έμαθα πάρα πολλά κισσαμίτικα τραγούδια και άλλα τέτοια και μάλιστα, όταν επέστρεψα εδώ, εκυκλοφόρησα μια σειρά δίσκων με όλα αυτά τα τραγούδια που σημείωσαν τρομερή επιτυχία, όχι μόνο σε Κρήτες, αλλά σε όλο το Ελληνικό στοιχείο και έστειλα και δίσκους και στην Κρήτη, διότι είχα εκατοντάδες θαυμαστάς εκεί. Και να μην ξεχάσω, συνάντησα για λίγο δυστυχώς, τον άλλον μεγάλον καλλιτέχνη, τον Νίκο Χάρχαλη από την Κίσσαμο. Αυτός όμως ήταν πολύ απασχολημένος με το επάγγελμα γιατί είχε πολύ ζήτηση και συζητήσαμε διά την μουσική μας κληρονομιά και του έκανα και προσωπικά, κάλεσμα να μας επισκεφθεί εδώ, όπως και στον Μαργιάνο, αλλά η απόστασης είναι τεράστια και το επάγγελμα δεν επέτρεψε να εγκαταλείψουν την Κρήτη.
Ι.Π: Μάλιστα, ωραία. Πάντως από όλα αυτά που μου είπες Χαρίλαε, να υποθέσω ότι τα κρητικά συρτά που ηχογράφησες στους δίσκους, είναι παραδοσιακά. Ή, είναι συνθέσεις σου;
Χ.Π: Είναι παραδοσιακά τραγούδια, τα περισσότερα είναι κισσαμίτικης προελεύσεως. Βέβαια, έκανα κι εγώ προσωπικές μου συνθέσεις σε πάρα πολλά τραγούδια που αγαπήθηκαν από τον κόσμο και έχω γράψει και τα λόγια στα περισσότερα αυτά, είχα τεράστιο ρεπερτόριο. Διότι αγαπητέ μου, εγώ ήξερα να παίζω την μουσική ολόκληρης της Κρήτης, και τα τραγούδια της Κισσάμου και του Ρεθέμνους και της Σητείας καθότι είχα ερευνήσει την μουσική μας κληρονομιά με λεπτομέρεια και αγάπη.....[...]
Ι.Π: Τα τελευταία χρόνια στην Κρήτη, παίζεται από τους εκεί καλλιτέχνες, μια δική σου δημιουργία, ο Ξηροστερνιανός σκοπός. Πές μου λίγα πράγματα για αυτόν..
Χ.Π: Αυτό το τραγούδι αγαπητέ Γιάννη, το εδημιούργησα ώς ελάχιστον φόρο τιμής στο αγαπημένο μου χωριό, το Ξηροστέρνι Αποκορώνου του νομού Χανίων. Είναι η πρώτη μου δημιουργία και ίσως η μεγαλύτερη κρητική επιτυχία που κυκλοφόρησα στην δισκογραφία. Ενθυμούμαι χαρακτηριστικά ότι όταν άκουγα να παίζουν οι παλαιοί μουσικοί αυτό τον σκοπό, με έπιανε ένα ρίγος μεγάλο. Εδώ κατόπιν, επεξεργάστηκα εις βάθος την μελωδία αυτήν και θεώρησα σωστό να βάλω στίχους που περιγράφουν την ομορφιά του χωριού μου....
Ι.Π: Με συγχωρείς Χαρίλαε, υπήρχε από πρίν αυτή η μελωδία; Δεν είναι δηλαδή δικης σου έμπνευσης;
Χ.Π: Ναί, δική μου είναι βεβαίως. Παίζανε σκοπούς σαν αυτούς οι ντόπιοι καλλιτέχνες, κι ο Αγγανάς και ο Κουφιανός και άλλοι πολλοί, εγώ όμως αυτό το τραγούδι το μελέτησα, εργάστηκα στα μελωδικά του γυρίσματα και βέβαια, έδωσα τους στίχους για να μείνει έτσι όπως έχει μείνει στην ιστορία της μουσικής μας και του έκανα....
Ι.Π: Συγνώμη για την διακοπή, αλλά τελικά, παιζόταν από πριν αυτό το τραγούδι;
Χ.Π: Όχι, με τους στίχους που εγώ τους έβαλα, όχι. Παιζόταν κάτι παρόμοιο κι ο Χάρχαλης μάλιστα μου είχε αναφέρει ότι το ήξερε να το παίζει κι αυτός και μου το έπαιξε μάλιστα, αλλά με άλλον στίχο και κάποια άλλα γυρίσματα που διαφέρουν από τον Ξηροστερνιανό σκοπό.....[...].
ΣΤΡΑΤΗΣ ΠΑΛΙΜΕΤΑΚΗΣ(ΠΑΛΙΜΕΤΗΣ)
1866 - 1916(;)
Ο θρυλικός Χάρχαλης στην συνέντευξη του στον Γιάννη Παπαδάκη, μεταξύ άλλων είχε αναφέρει: " Ήτανε ένας Παλιμέτης, πήγα μερικές φορές και μου’δειξε λίγα πράματα, ήτανε καλός αυτός."
Ο Στρατής Παλιμετάκης, ή Παλιμέτης, χρημάτισε ώς δάσκαλος για ένα διάστημα του μεγάλου Χάρχαλη. Βιολιστής παλαιός, από τους παλαιότερους, γεννήθηκε και έζησε όλα του τα χρόνια στον Άη Κυρ Γιάννη Κισάμου. Δύσκολα τα χρόνια, πρωτόγονα τα μέσα, όμως ο Παλιμέτης με του βιολί του άφησε κυριολεκτικά εποχή στο χωριό του, αλλά και στα γειτονικά χωριά. Οι βιολιστές των επόμενων γενεών διδάχθηκαν πολλά από τον φιλόξενο Παλιμέτη, καθώς όπως λέγεται, δίδαξε το όργανο σε αρκετά νέα παιδιά εκείνη την εποχή. Υπάρχει και ένας σκοπός συρτού, μια πανέμορφη - ανέκδοτη μελωδία, ο Συρτός του Παλιμέτη, που δυστυχώς έχει καταγραφεί μόνο σε ερευνητικό επίπεδο και έχει παραποιηθεί αρκετά στις μέρες μας.
ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΝΙΚΟΛΑΚΑΚΗΣ
(Φωτο: Από το βιβλίο του Θ.Δεικτάκη "Χανιώτες Λαϊκοί μουσικοί που δεν υπάρχουν πιά, τόμος Ά")1881 - 1963
Ο Γεώργιος Νικολακάκης ήταν ένας παλιός βιολιστής από τις Καλάθενες Κισάμου που άκμασε από την πρώτη δεκαετία του 20ου αιώνα έως και τα χρόνια του μεσοπολέμου. Καλός χειριστής του δοξαριού αλλά και καλός τραγουδιστής, έπαιξε σχεδόν σε όλη την έκταση της δυτικής Κισάμου, ακόμα και μέχρι τα κοντινά χωριά του δυτικού Σελίνου. Μαζί του στα γλέντια, τα περίφημα λαγούτα των Σγουρομάλληδων, του Μιχ.Ανδρουλάκη και του Σταύρου Μαυροδημητράκη. Διατέλεσε και δάσκαλος για ένα διάστημα του καταξιωμένου βιολιστή, του Φώτη Κατράκη. Λέγεται από πολλούς, ότι αυτός έδωσε τα ερεθίσματα στον αδικοχαμένο και θρυλικό Ευθύμη Λυραντωνάκη ούτως ώστε ο δεύτερος να ξεκινήσει την μουσική του ενασχόληση. Ο Γεώργιος Νικολακάκης αποτέλεσε την φυσική συνέχεια της πλειάδας των καλλιτεχνών που άκμασαν στις Καλάθενες Κισάμου μέχρι και την δεκαετία του '70.
Δευτέρα 20 Ιουνίου 2011
ΚΩΣΤΑΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ
Πανοραμική άποψη των Παλαιών Ρουμάτων.1914 - 1977
Ο Κώστας Δημητριάδης ήταν ένας παλιός-παραδοσιακός βιολιστής, γεννημένος στα Παλαιά Ρούματα Κισάμου, στο κεφαλοχώρι αυτό που δεσπόζει πολλά χρόνια τώρα στο μουσικό γίγνεσθαι του τόπου μας. Ο Κώστας Δημητριάδης άκμασε κυρίως στα χρόνια του μεσοπολέμου με πολλά γλέντια στο ενεργητικό του, τόσο στα Παλαιά Ρούματα, όσο και στα όμορα χωριά των επαρχιών Κισάμου και Σελίνου. Έπαιξε με συγχωριανούς του λαγουτιέρηδες όπως ο αείμνηστος Στεφανής Λιονάκης και ο Γουβεροσταμάτης. Μετακατοχικά ανέβηκε στην Αθήνα όπου και ασχολήθηκε με την υποκριτική τέχνη.
ΜΙΧΑΛΗΣ ΑΝΔΡΟΥΛΑΚΗΣ
1918 - 2004
Ο Μιχάλης Ανδρουλάκης υπήρξε ένας εκ των σημαντικότερων χειριστών του λαγούτου, που άκμασε κυρίως από τα τέλη της δεκαετίας του '30 κι έπειτα. Γεννήθηκε στις Καλάθενες Κισάμου και βίωσε την γνήσια μουσική έκφραση της περιοχής εκείνης της περιόδου, μια μουσική έκφραση που βρισκόταν σε πλήρη ακμή. Πολύ καλός δεξιοτέχνης, συνεργάστηκε με πλήθος βιολιστών, ξεχωρίζουμε μερικούς όπως ο Μ.Σκορδυλάκης, ο Μαν.Γιακουμάκης, ο Μαν.Μυλωνάκης, ο Γρηγ.Μαθιουδάκης. Ακόμα και με τον Θανάση Σκορδαλό έπαιξε για μια περίοδο, όταν ακόμα ο Σκορδαλός έκανε τα πρώτα του - δειλά - βήματα στην μουσική. Ατόφιο κισαμίτικο - πρίμο παίξιμο, δέσποζε μέχρι και τα μέσα της δεκαετίας του '80. Εκτενείς πληροφορίες για το βιογραφικό του Μιχ.Ανδρουλάκη, μπορούμε να πάρουμε και από το σημαντικό πόνημα του Θαν.Δεικτάκη "Χανιώτες Λαϊκοί μουσικοί που δεν υπάρχουν πιά, τόμος ΄Β". Ο Μιχάλης Ανδρουλάκης με την χαρακτηριστική πενιά του, σφράγισε την μουσική συνείδηση του κόσμου και ήταν ένας εκ των τελευταίων "μεγάλων" Καλαθενιωτών μουσικών που πρόσφεραν τα μέγιστα.
O ΝΑΥΤΗΣ ΜΙΛΑΕΙ ΣΤΗΝ TULIA MAGRINI
Διαβάστε μια παλιά συνέντευξη του Κ.Παπαδάκη(Ναύτη) στην διεθνούς φήμης Ιταλίδα μουσικολόγο Tulia Magrini. Η συνέντευξη αυτή είχε μεταφραστεί και παρουσιαστεί στα ελληνικά πριν μερικά χρόνια από εμάς για χάρη του παλιού πόρταλ "Cretan Music". Σε πρώτη παρουσίαση,την βρίσκουμε στην ιστοσελίδα της μουσικολόγου σχετικά με την έρευνα της στην κρητική μουσική μέσω του πανεπιστημίου της Μπολόνια.
-----------------------------------------------------------------------
«….Γεννήθηκα στο Καστέλλι της Κισσάμου, στην Κρήτη το 1920.Ο πατέρας μου, Βασίλης Παπαδάκης έπαιζε βιολί, όπως επίσης και ο παππούς μου και ο προπάππος μου.Για περίπου πέντε με έξι γενιές όλοι στην οικογένεια μου έπαιζαν βιολί. Ο πατέρας μου αγόρασε ένα βιολί για τον μεγαλύτερο αδελφό μου και ξεκίνησε να του μαθαίνει να παίζει. Δεν με άφηναν όμως να το αγγίζω έως ότου έγινα επτά ετών.
Όταν όμως όλοι ήταν εκτός σπιτιού το έπαιρνα και έπαιζα μόνος μου αυτά που άκουγα και έπαιζαν οι άλλοι. Αυτό γινόταν για τέσσερις με πέντε μήνες.Μια μέρα ο πατέρας μου ήρθε νωρίς στο σπίτι την ώρα έπαιζα. Άκουσε που έπαιζα και νόμιζε πως ήταν ο αδελφός μου και ότι έπαιζε καλύτερα από ότι συνήθως. Κατόπιν άνοιξε την πόρτα με είδε και είπε ¨ αυτός θα γίνει καλός βιολάτορας¨. Μετά αποφάσισε να μου δώσει κάποια μαθήματα μαζί με τον αδελφό μου και να μας δείξει όλο το ρεπερτόριο που περιλάμβανε χορούς από την Κρήτη, από την Μικρά Ασία, από την Ήπειρο και την Πελοπόννησο….»
«Μετά από δύο χρόνια, βρήκα ένα άλλο νέο παιδί, περίπου δεκατεσσάρων ετών. Έπαιζε λαγούτο και ξεκινήσαμε να παίζουμε μαζί. Μετά από πρόβες ενός μήνα μου είπε ¨ας ξεκινήσουμε να παίζουμε σε ταβέρνες¨. Έτσι αρχίσαμε να παίζουμε σε ταβέρνες κάθε βράδυ και ο κόσμος ερχόταν, χόρευε και μας πετούσε χρήματα.
Οι μαγαζάτορες μας έλεγαν ¨ελάτε να παίξετε και σε εμάς¨ γιατί διασκεδάζαμε τον κόσμο που έπινε και χόρευε και έκανε καλύτερο τζίρο.
Όταν ήμουν εννέα ετών μπορούσα να παίξω και άλλα είδη ελληνικών χορών όπως τσάμικα, καλαματιανά, όπως και χορούς της Σμύρνης.
Ένα βράδυ ήρθε κάποιος και είπε ότι ετοιμαζόταν να παντρευτεί σε τέσσερις εβδομάδες και αν μπορούσαμε να παίξουμε εμείς στον γάμο. Δέχθηκα και αυτός μετά πήγε να το πεί και του πατέρα μου, τον οποίο και γνώριζε καλά. Ο πατέρας μου είπε τότε ¨ακόμα είναι παιδιά,δεν θα μπορέσουν να αντέξουν τόσες μέρες. Αν θές θα έρθω να σου παίξω εγώ και θα σου φέρω τα παιδιά να σου παίξουν λίγο.¨ Τότε αυτός απάντησε ότι ήθελε μόνο εμάς.
Μετά από τέσσερις εβδομάδες ήρθε και μας πήρε και μας πήγε σε ένα χωριό, τους Λάκκους και εκεί παίξαμε για τρείς ημέρες και όλοι μας έδωσαν και χρήματα, περίπου 3.500 δραχμές, πολλά λεφτά για τότε.
Εκείνη την εποχή ένας δάσκαλος έπαιρνε μόλις 600 δραχμές το μήνα!
Αυτή ήταν λοιπόν η πρώτη φορά που έπαιξα σε γάμο. Μετά από αυτό ξεκίνησα να παίζω σε πανηγύρια, σε γάμους, σε βαπτίσεις και σε χοροσπερίδες. Έτσι, άφησα το σχολείο και σταμάτησα και από τις ταβέρνες γιατί δεν είχα πλέον χρόνο.Με περίμενε πολύ δουλειά….»
«…Το 1938 η οικογένεια μου ήρθε στην Αθήνα και εγώ ξεκίνησα να παίζω και μπουζούκι στον Πειραιά. Έπαιζα ρεμπέτικα μαζί με άλλους ρεμπέτες, όπως ο Καλδάρας και ο Πετσάλης. Επίσης έπαιζα βιολί για το ραδιόφωνο των Αθηνών μια φορά την εβδομάδα και έπαιρνα 1.000 δραχμές κάθε φορά. Τότε ήμουν ο μοναδικός κρητικός μουσικός που έπαιζε κάθε εβδομάδα για το ραδιόφωνο. Κάποιες φορές ο Κουτσουρέλης με τον Μαύρο ερχόντουσαν επίσης και έπαιζαν στο ραδιόφωνο.Μέχρι εκείνη την στιγμή το βιολί ήταν το κύριο όργανο της κρητικής μουσικής….»
«….Ήμουν στην Αθήνα την περίοδο του πολέμου και κατόπιν κατέβηκα ξανά στην Κρήτη. Το 1945 κατατάχθηκα στο πολεμικό ναυτικό και έπαιζα πάντα με την ναυτική στολή. Από εκεί μου έμεινε το παρατσούκλι ¨Ναύτης¨. Στα Χανιά έπαιζα και μπουζούκι και έφιαξα ένα συγκρότημα, το πρώτο το οποίο έπαιζε ρεμπέτικα και ταμπαχανιώτικα. Ο Σαρημανώλης και άλλοι Μικρασιάτες μουσικοί έπαιζαν μαζί μου. Παίζαμε κάθε βράδυ στου Μπολλάρη. Ο μαγαζάτορας θυμάμαι μας έδινε 50 δραχμές κάθε βράδυ.
Τότε άνοιξε ένας ραδιοφωνικός σταθμός στα Χανιά και ο ιδιοκτήτης με προσκάλεσε να παίξω βιολί και μπουζούκι. Ένα βράδυ, ένας παλιός φίλος ο οποίος έπαιζε σαντούρι ήρθε και μου είπε ¨Κώστα, έχω ένα γάμο και οι συμπέθεροι είναι από την Κωνσταντινούπολη και κανείς μουσικός εδώ δεν ξέρει να παίζει Πολίτικα τραγούδια.Έλα να παίξεις βιολί μαζί μου¨. Έπαιξα πολλές ώρες εκεί, μου άρεσε και κατόπιν στο ραδιόφωνο που έπαιξα αποφάσισα να παίζω μόνο σε γάμους. Έδωσα λοιπόν την διεύθυνση μου και μετά από μερικές μέρες δέχθηκα πολλές προτάσεις για γάμους. Και έτσι, με το βιολί μου και μόνο έπαιζα σε δύο τρείς γάμους την εβδομάδα. Και σταμάτησα να παίζω μπουζούκι. Αυτό ήταν μέχρι το 1949…»
«….Το 1949 ξαναπήγα στην Αθήνα, η οικογένεια μου βλέπεις δεν ήθελε την γυναίκα μου για νύφη. Ξεκίνησα να παίζω βιολί στην ραδιοφωνία Αθηνών και τα βράδια έπαιζα στην ταβέρνα «Τα Χανιά». Παράλληλα εργαζόμουν και ως οδηγός λεωφορείων. Έμεινα στην Αθήνα μέχρι το 1953, όπου και ξαναγύρισα στα Χανιά, αποκτώντας το πρώτο μου παιδί.
Το 1955 ο Σίμων Καράς, ο οποίος υποτίθεται ότι πρόσεχε την παραδοσιακή μας μουσική, διέταξε να απαγορευτεί η προβολή του βιολιού ως όργανο της κρητικής μουσικής από τα μέσα μαζικής ενημέρωσης . Αυτή η απαγόρευση ισχύει ακόμα. Τότε δεν προβάλονταν από τα μέσα μαζικής ενημέρωσης πολλοί ονομαστοί λυράδηδες, πλήν ελαχίστων, από τότε και μετά όλοι ξεκίνησαν να παίζουν λύρα…»
«…Το 1959 έφυγα και πήγα στην Αμερική, στο Σικάγο αρχικά και το ξεκίνημα εκεί ήταν πολύ δύσκολο για εμένα. Οπωσδήποτε κανείς δεν με ήξερε εκεί σαν μουσικό. Όταν ζήτησα δουλειά σε ελληνικά εστιατόρια και τους έλεγα ότι παίζω βιολί, μου απαντούσαν ότι δεν με χρειάζονται. Με ρώτησαν αν έπαιζα κιθάρα, κρουστά, κλαρίνο ή μπουζούκι. Όμως είχα σταματήσει να παίζω μπουζούκι. Έπρεπε να ζήσω όμως με κάποιο άλλο τρόπο. Και ξεκίνησα σαν χρωματιστής, εργαζόμουν ακόμα και στους ουρανοξύστες. Για κάθε καλή και δύσκολη δουλειά έπαιρνα 12.000 δολλάρια και έτσι μπόρεσα να αγοράσω ένα σπίτι, ένα αυτοκίνητο και…ένα μπουζούκι! Μετά μάλιστα από λίγους μήνες τα δάχτυλα μου προσαρμόστηκαν ξανά στο μπουζούκι και ξεκίνησα να παίζω ξανά με ένα συγκρότημα και μετά από πολλές πρόβες ήμασταν έτοιμοι να παίξουμε σε γάμους και βαπτίσεις. Παίξαμε σε όλη την χώρα των Η.Π.Α. Αργότερα χώρισα με την γυναίκα μου και πήγα στην Νέα Υόρκη όπου και έμεινα στην Αστόρια. Εκεί άνοιξα σούπερ μάρκετ και βρήκα ένα άλλο συγκρότημα και άρχισα πάλι να παίζω μπουζούκι και βιολί. Εργαζόμασταν κυρίως σε γαμήλια γλέντια Ελλήνων που κατάγονταν από όλα τα μέρη της Ελλάδας και παίζαμε τσάμικα, καλαματιανά, ρεμπέτικα και βέβαια κρητικά….»
«..Τέλος, άφησα την Νέα Υόρκη και επέστρεψα στην Κρήτη, όπου και ξαναπαντρεύτηκα το 1975. Έμεινα εδώ λοιπόν και έπαιζα βιολί μαζί με τον λαγουτιέρη Στέλιο Λαϊνάκη, όπου και την περίοδο '81 – '86 επεκτάθηκα μέχρι και την Αυστραλία με την οικογένεια μου. Όλη την περίοδο επίσης διεξήγαγα έναν αγώνα υπεράσπισης του βιολιού από τα χρόνια που απαγορεύτηκε . Όταν ήμουν μικρό παιδί και μάθαινα να παίζω βιολί, ζητούσα από τους παλαιότερους μουσικούς να μου δείξουν τις διαφορές των χορών μεταξύ τους, καθώς και τα γνήσια κρητικά τραγούδια με τις αυθεντικές τους ονομασίες. Και όλα αυτά που μάθαινα, τα κρατούσα σημειωμένα…..».
-----------------------------------------------------------------------
«….Γεννήθηκα στο Καστέλλι της Κισσάμου, στην Κρήτη το 1920.Ο πατέρας μου, Βασίλης Παπαδάκης έπαιζε βιολί, όπως επίσης και ο παππούς μου και ο προπάππος μου.Για περίπου πέντε με έξι γενιές όλοι στην οικογένεια μου έπαιζαν βιολί. Ο πατέρας μου αγόρασε ένα βιολί για τον μεγαλύτερο αδελφό μου και ξεκίνησε να του μαθαίνει να παίζει. Δεν με άφηναν όμως να το αγγίζω έως ότου έγινα επτά ετών.
Όταν όμως όλοι ήταν εκτός σπιτιού το έπαιρνα και έπαιζα μόνος μου αυτά που άκουγα και έπαιζαν οι άλλοι. Αυτό γινόταν για τέσσερις με πέντε μήνες.Μια μέρα ο πατέρας μου ήρθε νωρίς στο σπίτι την ώρα έπαιζα. Άκουσε που έπαιζα και νόμιζε πως ήταν ο αδελφός μου και ότι έπαιζε καλύτερα από ότι συνήθως. Κατόπιν άνοιξε την πόρτα με είδε και είπε ¨ αυτός θα γίνει καλός βιολάτορας¨. Μετά αποφάσισε να μου δώσει κάποια μαθήματα μαζί με τον αδελφό μου και να μας δείξει όλο το ρεπερτόριο που περιλάμβανε χορούς από την Κρήτη, από την Μικρά Ασία, από την Ήπειρο και την Πελοπόννησο….»
«Μετά από δύο χρόνια, βρήκα ένα άλλο νέο παιδί, περίπου δεκατεσσάρων ετών. Έπαιζε λαγούτο και ξεκινήσαμε να παίζουμε μαζί. Μετά από πρόβες ενός μήνα μου είπε ¨ας ξεκινήσουμε να παίζουμε σε ταβέρνες¨. Έτσι αρχίσαμε να παίζουμε σε ταβέρνες κάθε βράδυ και ο κόσμος ερχόταν, χόρευε και μας πετούσε χρήματα.
Οι μαγαζάτορες μας έλεγαν ¨ελάτε να παίξετε και σε εμάς¨ γιατί διασκεδάζαμε τον κόσμο που έπινε και χόρευε και έκανε καλύτερο τζίρο.
Όταν ήμουν εννέα ετών μπορούσα να παίξω και άλλα είδη ελληνικών χορών όπως τσάμικα, καλαματιανά, όπως και χορούς της Σμύρνης.
Ένα βράδυ ήρθε κάποιος και είπε ότι ετοιμαζόταν να παντρευτεί σε τέσσερις εβδομάδες και αν μπορούσαμε να παίξουμε εμείς στον γάμο. Δέχθηκα και αυτός μετά πήγε να το πεί και του πατέρα μου, τον οποίο και γνώριζε καλά. Ο πατέρας μου είπε τότε ¨ακόμα είναι παιδιά,δεν θα μπορέσουν να αντέξουν τόσες μέρες. Αν θές θα έρθω να σου παίξω εγώ και θα σου φέρω τα παιδιά να σου παίξουν λίγο.¨ Τότε αυτός απάντησε ότι ήθελε μόνο εμάς.
Μετά από τέσσερις εβδομάδες ήρθε και μας πήρε και μας πήγε σε ένα χωριό, τους Λάκκους και εκεί παίξαμε για τρείς ημέρες και όλοι μας έδωσαν και χρήματα, περίπου 3.500 δραχμές, πολλά λεφτά για τότε.
Εκείνη την εποχή ένας δάσκαλος έπαιρνε μόλις 600 δραχμές το μήνα!
Αυτή ήταν λοιπόν η πρώτη φορά που έπαιξα σε γάμο. Μετά από αυτό ξεκίνησα να παίζω σε πανηγύρια, σε γάμους, σε βαπτίσεις και σε χοροσπερίδες. Έτσι, άφησα το σχολείο και σταμάτησα και από τις ταβέρνες γιατί δεν είχα πλέον χρόνο.Με περίμενε πολύ δουλειά….»
«…Το 1938 η οικογένεια μου ήρθε στην Αθήνα και εγώ ξεκίνησα να παίζω και μπουζούκι στον Πειραιά. Έπαιζα ρεμπέτικα μαζί με άλλους ρεμπέτες, όπως ο Καλδάρας και ο Πετσάλης. Επίσης έπαιζα βιολί για το ραδιόφωνο των Αθηνών μια φορά την εβδομάδα και έπαιρνα 1.000 δραχμές κάθε φορά. Τότε ήμουν ο μοναδικός κρητικός μουσικός που έπαιζε κάθε εβδομάδα για το ραδιόφωνο. Κάποιες φορές ο Κουτσουρέλης με τον Μαύρο ερχόντουσαν επίσης και έπαιζαν στο ραδιόφωνο.Μέχρι εκείνη την στιγμή το βιολί ήταν το κύριο όργανο της κρητικής μουσικής….»
«….Ήμουν στην Αθήνα την περίοδο του πολέμου και κατόπιν κατέβηκα ξανά στην Κρήτη. Το 1945 κατατάχθηκα στο πολεμικό ναυτικό και έπαιζα πάντα με την ναυτική στολή. Από εκεί μου έμεινε το παρατσούκλι ¨Ναύτης¨. Στα Χανιά έπαιζα και μπουζούκι και έφιαξα ένα συγκρότημα, το πρώτο το οποίο έπαιζε ρεμπέτικα και ταμπαχανιώτικα. Ο Σαρημανώλης και άλλοι Μικρασιάτες μουσικοί έπαιζαν μαζί μου. Παίζαμε κάθε βράδυ στου Μπολλάρη. Ο μαγαζάτορας θυμάμαι μας έδινε 50 δραχμές κάθε βράδυ.
Τότε άνοιξε ένας ραδιοφωνικός σταθμός στα Χανιά και ο ιδιοκτήτης με προσκάλεσε να παίξω βιολί και μπουζούκι. Ένα βράδυ, ένας παλιός φίλος ο οποίος έπαιζε σαντούρι ήρθε και μου είπε ¨Κώστα, έχω ένα γάμο και οι συμπέθεροι είναι από την Κωνσταντινούπολη και κανείς μουσικός εδώ δεν ξέρει να παίζει Πολίτικα τραγούδια.Έλα να παίξεις βιολί μαζί μου¨. Έπαιξα πολλές ώρες εκεί, μου άρεσε και κατόπιν στο ραδιόφωνο που έπαιξα αποφάσισα να παίζω μόνο σε γάμους. Έδωσα λοιπόν την διεύθυνση μου και μετά από μερικές μέρες δέχθηκα πολλές προτάσεις για γάμους. Και έτσι, με το βιολί μου και μόνο έπαιζα σε δύο τρείς γάμους την εβδομάδα. Και σταμάτησα να παίζω μπουζούκι. Αυτό ήταν μέχρι το 1949…»
«….Το 1949 ξαναπήγα στην Αθήνα, η οικογένεια μου βλέπεις δεν ήθελε την γυναίκα μου για νύφη. Ξεκίνησα να παίζω βιολί στην ραδιοφωνία Αθηνών και τα βράδια έπαιζα στην ταβέρνα «Τα Χανιά». Παράλληλα εργαζόμουν και ως οδηγός λεωφορείων. Έμεινα στην Αθήνα μέχρι το 1953, όπου και ξαναγύρισα στα Χανιά, αποκτώντας το πρώτο μου παιδί.
Το 1955 ο Σίμων Καράς, ο οποίος υποτίθεται ότι πρόσεχε την παραδοσιακή μας μουσική, διέταξε να απαγορευτεί η προβολή του βιολιού ως όργανο της κρητικής μουσικής από τα μέσα μαζικής ενημέρωσης . Αυτή η απαγόρευση ισχύει ακόμα. Τότε δεν προβάλονταν από τα μέσα μαζικής ενημέρωσης πολλοί ονομαστοί λυράδηδες, πλήν ελαχίστων, από τότε και μετά όλοι ξεκίνησαν να παίζουν λύρα…»
«…Το 1959 έφυγα και πήγα στην Αμερική, στο Σικάγο αρχικά και το ξεκίνημα εκεί ήταν πολύ δύσκολο για εμένα. Οπωσδήποτε κανείς δεν με ήξερε εκεί σαν μουσικό. Όταν ζήτησα δουλειά σε ελληνικά εστιατόρια και τους έλεγα ότι παίζω βιολί, μου απαντούσαν ότι δεν με χρειάζονται. Με ρώτησαν αν έπαιζα κιθάρα, κρουστά, κλαρίνο ή μπουζούκι. Όμως είχα σταματήσει να παίζω μπουζούκι. Έπρεπε να ζήσω όμως με κάποιο άλλο τρόπο. Και ξεκίνησα σαν χρωματιστής, εργαζόμουν ακόμα και στους ουρανοξύστες. Για κάθε καλή και δύσκολη δουλειά έπαιρνα 12.000 δολλάρια και έτσι μπόρεσα να αγοράσω ένα σπίτι, ένα αυτοκίνητο και…ένα μπουζούκι! Μετά μάλιστα από λίγους μήνες τα δάχτυλα μου προσαρμόστηκαν ξανά στο μπουζούκι και ξεκίνησα να παίζω ξανά με ένα συγκρότημα και μετά από πολλές πρόβες ήμασταν έτοιμοι να παίξουμε σε γάμους και βαπτίσεις. Παίξαμε σε όλη την χώρα των Η.Π.Α. Αργότερα χώρισα με την γυναίκα μου και πήγα στην Νέα Υόρκη όπου και έμεινα στην Αστόρια. Εκεί άνοιξα σούπερ μάρκετ και βρήκα ένα άλλο συγκρότημα και άρχισα πάλι να παίζω μπουζούκι και βιολί. Εργαζόμασταν κυρίως σε γαμήλια γλέντια Ελλήνων που κατάγονταν από όλα τα μέρη της Ελλάδας και παίζαμε τσάμικα, καλαματιανά, ρεμπέτικα και βέβαια κρητικά….»
«..Τέλος, άφησα την Νέα Υόρκη και επέστρεψα στην Κρήτη, όπου και ξαναπαντρεύτηκα το 1975. Έμεινα εδώ λοιπόν και έπαιζα βιολί μαζί με τον λαγουτιέρη Στέλιο Λαϊνάκη, όπου και την περίοδο '81 – '86 επεκτάθηκα μέχρι και την Αυστραλία με την οικογένεια μου. Όλη την περίοδο επίσης διεξήγαγα έναν αγώνα υπεράσπισης του βιολιού από τα χρόνια που απαγορεύτηκε . Όταν ήμουν μικρό παιδί και μάθαινα να παίζω βιολί, ζητούσα από τους παλαιότερους μουσικούς να μου δείξουν τις διαφορές των χορών μεταξύ τους, καθώς και τα γνήσια κρητικά τραγούδια με τις αυθεντικές τους ονομασίες. Και όλα αυτά που μάθαινα, τα κρατούσα σημειωμένα…..».
ΓΙΑ ΝΑ ΑΠΟΦΕΥΓΟΝΤΑΙ ΟΙ ΠΑΡΕΞΗΓΗΣΕΙΣ...
Πριν αρκετούς μήνες, δημοσιεύσαμε από το blog μας, ένα παλιό ντοκουμέντο σχετικά με την λύρα, το οποίο βασίζεται στις ιστορικές αναφορές του Γάλλου προξένου της Κρήτης το 1825, X.Fabre Quettes. Το ντοκουμέντο αυτό μας το είχε στείλει μέσω e-mail ο καλός φίλος Γιώργος Τζανακάκης, δικηγόρος στο επάγγελμα και φανατικός ερασιτέχνης ερευνητής της μουσικής μας, ο οποίος ζεί και εργάζεται μόνιμα στο Λονδίνο τα τελευταία 10 χρόνια. Το ντοκουμέντο αυτό ξεσήκωσε μια θύελλα ποικίλων αντιδράσεων και ίσως και να θίχθηκαν κάποιοι φίλοι, προφανώς φίλοι της λύρας, αλλά και λυράρηδες. Σκοπός αυτό του blog είναι να προβάλει τα ΠΑΝΤΑ και τους ΠΑΝΤΕΣ. Και αυτό, πιστεύω να είναι κατανοητό. Σκοπός επίσης του blog είναι να αναφέρει ΠΑΝΤΑ τις ΠΗΓΕΣ του, ως προς την όποια καλοπροαίρετη ή μή, εξακρίβωση των ντοκουμέντων που κατά καιρούς αναρτούμε. Αν λοιπόν, ορισμένοι θίχθηκαν τόσο πολύ και έφτασαν σε σημείο να κάνουν "κους-κους" ακόμα και στο Facebook ως προς την..."διάθεση" των συντακτών, ώς προς το αν "ειρωνευόμαστε" κλπ κλπ...η απάντηση είναι απλή: Κύριοι(και κύριε λυράρη) έχουμε συμπεριλάβει στις παρουσιάσεις μας, ακόμα και ΕΣΑΣ, κι όχι μόνο αυτό, αλλά με τα καλύτερα σχόλια προς τα πρόσωπα σας. Αν λοιπόν θεωρείτε ότι το μόνο που μας αρμόζει, είναι να μας λασπολογείτε μέσω facebook και μάλιστα σε τέτοιο βαθμό χωρίς ΟΥΔΕΠΟΤΕ να έχουμε θίξει ατομικά εσάς(το αντίθετο μάλλον), τότε η λέξη είναι μία: Ημαρτον!
Εγγραφή σε:
Αναρτήσεις (Atom)