ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΡΑΪΣΑΚΗΣ

                                          Ο κάμπος του Δραπανιά Κισάμου.
                                            


1875 - 1962

Παλαιός καλλιτέχνης ο Παναγιώτης Ραϊσάκης, ο Ραϊσοπανάγος όπως έμεινε να λέγεται. Δεξιοτέχνης στο μπουλγαρί, σε αυτό το πανέμορφο και νοσταλγικό όργανο. Στα αστικά κέντρα της Κρήτης μέχρι τα χρόνια του μεσοπολέμου "κράτησε" καλά, μετά όμως ξεκίνησε η φθίνουσα πορεία αυτού του οργάνου. Στην Κίσαμο, άλλος ένας έπαιζε μπουλγαρί κάπως "επαγγελματικά", ο Ηλίας Δροσερός, για τον οποίο μπορείτε να βρείτε πληροφορίες εδώ .
Ο Ραϊσοπανάγος γεννήθηκε και έζησε όλα του τα χρόνια στον Δραπανιά Κισάμου. Αγωνιστής της λευτεριάς, πολέμησε αρκετές φορές τους Τούρκους. Μα ούτε και στους Γερμανούς έσκυψε το κεφάλι!
Στον Δραπανιά, έπαιζε πολύ συχνά στα καφενεία, στις παρέες, αλλά και γενικότερα στα όμορα χωριά της περιοχής, διασκέδασε τον κόσμο με τις όμορφες πενιές του. Μαζί του, πότε ο Μαριαναντρίκος, πότε ο Φαντομανώλης από τα γειτονικά Κοτσιανά. Αλλά τις περισσότερες φορές έβγαζε το γλέντι μόνος του με σκέτο μπουλγαρί! Όμως δεν κράτησε πολλά χρόνια η ενασχόληση του με την μουσική. Σε μια συμπλοκή με Τούρκους, τραυματίστηκε σοβαρά στο χέρι, με αποτέλεσμα να μείνει σχεδόν παράλυτος. 

ΑΝΔΡΕΑΣ ΜΑΡΙΑΝΟΣ - ΜΑΡΙΑΝΑΝΤΡΙΚΟΣ

1860 - 1938

Βιολιστής και συνθέτης από τον Δραπανιά Κισάμου.
Άνηκε στην γενιά του Μανιατογιάννη, του Ματζουράνα, του Καραγκιουλέ.
Η καταγωγή του ήταν από την Ανώπολη Σφακίων. Σαν μουσικός, καλός δεξιοτέχνης, αλλά επίσης πολύ καλός δάσκαλος. Αυτός "έβγαλε" τον Φαντομανώλη, τον γιό του τον Γιώργη, τον Ζερβό, τον Τσιλαρίδη.
Βέβαια, ο γιός του ο Γιώργης ξεπέρασε κατά πολύ σε τέχνη τον πατέρα του. Ο Μαριαναντρίκος, έπαιξε σε όλη την έκταση της Κισάμου, αλλά λόγω της καταγωγής του είχε ιδιαίτερα μεγάλη απήχηση και στα Σφακιά. Τότε, όπως είχε δηλώσει ο Γιώργης Μαριάνος, στα Σφακιά γλεντούσαν μόνο με βιολιά από την Κίσαμο και το Σέλινο.
Ο Μαριαναντρίκος ,εκτός από σωστός τεχνίτης και γνώστης της μουσικής παράδοσης, υπήρξε και άψογος συνθέτης. Οι πασίγνωστες πλέον μελωδίες του είναι οι εξής: Μεσογειανός συρτός, Πυργιανός συρτός, Δραπανιανός συρτός, Σηρικαριανός συρτός, Βοριάς συρτός (σ.σ. Χωρίς χρονολογική σειρά). Ο Μαριαναντρίκος ήταν ένας από τους παλαιούς μουσικούς που διέσωσαν και μεταλαμπάδευσαν στις επόμενες γενιές τις μελωδίες από το γνήσιο Πεντοζάλι.

ΓΙΩΡΓΗΣ ΜΑΡΙΑΝΑΚΗΣ-ΜΑΡΙΑΝΟΣ

1891 - 1972

Ο καλλιτέχνης – υπόδειγμα. Βιολιστής υψηλού επιπέδου που πραγματικά άφησε εποχή στα μουσικά δρώμενα των Χανίων και γενικά της Κρήτης. Γεννήθηκε στον Δραπανιά Κισάμου το 1891 και ήταν γιός του περίφημου βιολιστή Αντρέα Μαριάνου ή Μαριαναντρίκου. Σίγουρα κληρονόμησε το ταλέντο από τον πατέρα του, όμως δεν είναι παράλογο να πούμε πως τον ξεπέρασε. Ο Μαριάνος μαζί με τον Χάρχαλη αποτέλεσαν το ισχυρότερο δίδυμο βιολιστών των πρώτων δεκαετιών του περασμένου αιώνα. Ο καθένας είχε την τέχνη του, την προσωπική σφραγίδα στο παίξιμο. Δάσκαλος με όλη την σημασία της λέξεως ο Μαριάνος, καθώς δίδαξε πολλούς νέους βιολιστές, αλλά και γιατί ακουστικά δημιούργησε «σχολή». Η προσφορά του είναι πολύ μεγάλη που σίγουρα δεν γίνεται να αποτυπωθεί σε μερικές αράδες. Εκτός από τα Χανιά, έπαιξε και στην Αθήνα πολλές φορές όπως και είχε προσκλήσεις για όλη την Κρήτη, ακόμα και στην Αμερική καλέστηκε να πάει να παίξει, πράγμα όμως που δεν ήταν εφικτό να γίνει. Αρχοντάνθρωπος με όλη την σημασία της λέξεως, το σπίτι του πάντα έσφυζε από ζωή καθώς δεχόταν καλλιτέχνες από όλη την Κρήτη σχεδόν. Από πολλές μαρτυρίες, ο Μαριάνος δίδαξε τα συρτά την δεκαετία του ’20 που ήσαν άγνωστα στην υπόλοιπη Κρήτη, σε πολλούς μουσικούς όπως ο Μουζουράκης, ο Καρεκλάς, ο Καραβίτης, ο Χαρίλαος κ.α. Ο Γιώργης Μαριάνος έπαιξε σχεδόν με όλους τους ονομαστούς λαγουτιέρηδες της εποχής του, τακτικότεροι συνεργάτες όμως ήταν ο Γ.Κουτσουρέλης, ο Γιάννης Κουριδάκης, ο Λεβενταρτέμης, ο Μανώλης Καρεφυλλάκης, ο Παντελής Φαραντάκης. Τους λίγους δίσκους που ηχογράφησε την δεκαετία του ’30 τους έκανε σε συνεργασία με τον Γ.Κουτσουρέλη και τον Γιάννη Κουριδάκη. Το 1961 που παρόλη την ηλικία του συνέχιζε να ασκεί το επάγγελμα του μουσικού, έπαθε βαρύ καρδιακό επεισόδιο και έκτοτε σταμάτησε να παίζει ενεργά. Δεν άφησε προσωπικές συνθέσεις, παρόλα αυτά έπαιζε όλα τα παλαιά κισαμίτικα συρτά, αλλά και πολλά άλλα τραγούδια όπως ταμπαχανιώτικα, σούστες, καστρινό, σμυρναίϊκα και καλαματιανά. Το ρεπερτόριο του ήταν πλουσιότατο για εκείνη την εποχή. Ο Γιώργης Μαριάνος άφησε εποχή με την επιβλητική του παρουσία και σφράγισε έντονα την συνείδηση του κόσμου που ευτύχησε να τον απολαύσει ζωντανά σε κάποιο από τα γλέντια του.

Γ.Μαριάνος - Χρ.Λεβεντάκης