ΟΙ ΜΕΓΑΛΕΣ ΖΥΓΙΕΣ ΤΗΣ ΚΙΣΑΜΟΥ,ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ. ΜΑΥΡΟΣ - ΚΟΥΤΣΟΥΡΕΛΗΣ

Βιολί:Νικ.Σαριδάκης(Μαύρος), λαγούτο: Γ.Κουτσουρέλης.

Η νέα ενότητα που εγκαινιάζουμε έχει τίτλο "Οι Μεγάλες Ζυγιές της Κισάμου". Και είναι πραγματικά μεγάλες. Τόσο σε αριθμό, όσο και σε λάμψη, σε ποιότητα. Καλλιτέχνες που σε δύσκολους και στερημένους καιρούς, έδωσαν στην κυριολεξία το "είναι" τους στην μεγάλη υπόθεση της μουσικής τοπικής κουλτούρας.

Αρχή κάνουμε με την ιστορική ζυγιά "Μαύρος - Κουτσουρέλης", χωρίς αυτό βέβαια να σημαίνει ότι και οι υπόλοιπες ζυγιές υστερούν.
Ο Νικ.Σαριδάκης(Μαύρος) και ο Γιώργης Κουτσουρέλης, ξεκίνησαν μαζί μια πορεία σχεδόν από τα πρώιμα κατοχικά χρόνια και σχεδόν για μια δεκαπενταετία, μέχρι τα μέσα της δεκαετίας του '50, άστραψαν και βρόντηξαν στο κρητικό μουσικό στερέωμα. Μετά από την συνεχόμενη αυτή πορεία τους, συναντήθηκαν ξανά κάποιες φορές την δεκαετία του '60. Ο καθένας, άρτιος δεξιοτέχνης στο όργανο που έπαιζε, αλλά το ταίριασμα μεταξύ τους ήταν πραγματικά ανεπανάληπτο. Ο ένας συμπλήρωνε το άλλον, μια αρμονία ήχων και μελωδιών. Περιζήτητοι και οι δύο σε όλο τον νομό Χανίων, από το Καστέλι μέχρι την Παλαιόχωρα, κι από τα Χανιά μέχρι τα Σφακιά. Έπαιξαν όμως και σε πολλές άλλες περιοχές της Κρήτης, μιας και όπως προείπαμε, το όνομα τους είχε πάρει διαστάσεις "θρύλου". Μαζί επίσης κυκλοφόρησαν αρκετούς δίσκους της εποχής γνωρίζοντας μεγάλη επιτυχία, κι αυτοί οι δίσκοι παίζονταν κι ακούγονταν σε όλη την Κρήτη. Ιστορικό γεγονός για το καφενεδάκι του χωριού που διέθετε γραμμόφωνο εκείνα τα χρόνια, κι απ'έξω, ουρά ο κόσμος για να ακούσει τις τελευταίες επιτυχίες της θρυλικής αυτής ζυγιάς.
"Χίτλερ να μην το καυχηθείς", "Κολυμπαριανός", "Μπαρμπούνι", "Φουρνιανός", "Χανιώτικος", "Πεντοζάλι", "Καλλεργιανός", "Παλιοκαστρινός" και πολλές άλλες επιτυχίες, αποτυπωμένες στα δισκάκια της εποχής εκείνης.
Υπήρχαν άραγε μυστικά στην τέχνη και στην αρμονία του παιξίματος τους, που τους κατέστησε "Νο1" στην εποχή τους; Σαφέστατα ναί. Άλλωστε, πολλοί ήταν οι επίδοξοι νέοι μουσικοί, αλλά και οι πιο φτασμένοι, που ξημεροβραδιάζονταν στα γλέντια τους, παρακολουθώντας τους δύο μεγάλους μουσικούς για να "αρπάξουν" έστω και ένα μυστικό της τέχνης τους. Στους γάμους, οι γαμπροί έστελναν "μπροστάντζες", προκαταβολές δηλαδή, για να εξασφαλίσουν την περίφημη αυτή ζυγιά. Καλέσματα στα πανηγύρια ακόμα και 2 και 3 μήνες πρίν. Ατελείωτες διαδρομές, από το ένα γλέντι στο άλλο, από τον Αποκόρωνα στο Ρέθυμνο και ξανά πίσω και επιστροφή στην "βάση" τους, μετά από 15 μέρες, πολλές φορές και μετά από έναν μήνα!
Παρέα μαζί τους, στο καλλιτεχνικό τους συνταίριασμα, οι μεγάλες φωνές της εποχής, ο Χρήστος Κορωνιωτάκης, ο Θεοχάρης Τζινευράκης, ο Λευτέρης Ντουρουντάκης, αλλά και ο αδερφός του Γιώργη, ο Στέλιος Κουτσουρέλης.
Σημαντική η συνεργασία των Μαύρου-Κουτσουρέλη με τον θρυλικό συνθέτη και τροβαδούρο της Γραμπούσας, τον Νικολή Τσέγκα. Πολλές φορές ο Τσέγκας, ανέβαινε στο πάλκο για να τραγουδήσει με τον παραπονιάρικο του τρόπο, τις μελωδίες της Γραμπούσας. Και τότε, έπαιρναν "φωτιά" τα όργανα των δύο καλλιτεχνών για να συνοδεύσουν τον θρυλικό βάρδο σε μια πανδαισία σκοπών και μαντινάδων.
Ο Μαύρος ήξερε πώς και πού θα χρησιμοποιήσει ο Κουτσουρέλης το "τάδε" γύρισμα, όπως το ίδιο και ο Κουτσουρέλης. Καμία παραφωνία δηλαδή στο παίξιμο τους. Παρόλο που και οι δύο αυτοσχεδίαζαν μανιωδώς, εν τούτοις, ήξερε ο καθένας τις πλήρεις δυνατότητες του άλλου. Ίσως για αυτό τον λόγο, να έβγαινε ένα τόσο σπουδαίο αποτέλεσμα.

Στα ατελείωτα τους γλέντια, σκόρπισαν την χαρά και το κέφι, προάγοντας σημαντικά την μουσική κουλτούρα της Κισάμου, σεβόμενοι πάντα τις "ρίζες" και με τις πολλές τους καινοτομίες, θεωρούνται σήμερα μία από τις σημαντικότερες και πληρέστερες ζυγιές που παρουσιάστηκαν στην Κρήτη τον περασμένο αιώνα.



Εκ μέρους του "Κίσαμος, Μουσική και Κουλτούρα".

ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΗ ΣΥΝΤΡΟΦΙΑ ΔΥΤΙΚΗΣ ΚΡΗΤΗΣ "ΟΝΕΙΡΟ-ΚΡΗΤΕΣ"

ΟΝΕΙΡΟ-ΚΡΗΤΕΣ. (φωτο: Από την επίσημη σελίδα τους στο facebook).

Η παραδοσιακή συντροφιά "ΟΝΕΙΡΟ-ΚΡΗΤΕΣ" δραστηριοποιείται με επιτυχία τα τελευταία χρόνια στα πολιτιστικά δρώμενα του νομού μας, κι όχι μόνο. Με μεράκι και αξιοσύνη έχουν πετύχει να προκαλέσουν τον θαυμασμό μας.
Ο Δημήτρης Μαρινάκης και η Ευαγγελία Κουνελάκη που φέρουν την "ευθύνη" για την όλη προσπάθεια, με γνώμονα την γνήσια παραδοσιακή υφή, δίνουν εύστοχα την εικόνα που αντικρίζουμε όταν βρισκόμαστε παρόντες στις εκδηλώσεις τους.
Η έδρα της συντροφιάς είναι στον Κάμπο Κισάμου, αλλά διατηρούν και παράρτημα στην πόλη των Χανίων. Αποστολή τους είναι να βοηθήσουν τα μέλη τους να εντρυφήσουν την παραδοσιακή - μερακλήδικη ζωή, αλλά και να δώσουν μία άλλη διάσταση στα μουσικοχορευτικά δρώμενα, σεβόμενοι βέβαια τις γνήσιες μορφές του χορού, της μουσικής, της λαογραφίας, του τραγουδιού.
Συμμετέχουν, αλλά και διοργανώνουν διάφορες πολιτιστικές εκδηλώσεις εντός και εκτός Κρήτης και με το ανήσυχο πνεύμα που διακατέχει την συντροφιά αυτή, φροντίζουν να γεμίζουν με "κρητικό πολιτισμό" τις ψυχές των ανθρώπων που έχουν πραγματικά την τύχη να παρίστανται στα δρώμενα αυτά.
Εμείς, από αυτή την διαδικτυακή γωνία, δεν έχουμε παρά να ευχηθούμε καλή επιτυχία στην προσπάθεια τους, με την ευχή να ποιούν "έμμετρα " και "παλαιϊκά".

Για την σελίδα τους στο facebook πατήστε εδώ


Εκ μέρους της ομάδας του "ΚΙΣΑΜΟΣ - ΜΟΥΣΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΥΛΤΟΥΡΑ".

ΟΙ ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ ΤΟΥ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙΟΥ

Και αισίως λοιπόν αποχαιρετούμε σιγά σιγά τον Ιούλιο και μπαίνουμε στην "ναυαρχίδα" του καλοκαιριού και των διακοπών, τον Αύγουστο.
Όπως λοιπόν παρατηρούμε τα τελευταία χρόνια, έτσι και φέτος, διοργανώνονται πλήθος εκδηλώσεων από τους διάφορους πολιτιστικούς φορείς και συλλόγους των χωριών του τόπου μας.
Πέρυσι είχαμε θίξει το θέμα περί ποιότητας αυτών των εκδηλώσεων, πράγμα όμως που θα το κάνουμε και φέτος, άλλωστε η επανάληψη δεν είναι πάντα άσχημη, κυρίως όταν έχει να κάνει με πολιτισμό και έθιμα.
Η μόδα λοιπόν των "γιορτών". Έτσι τις λέμε, έτσι έχουν καθιερωθεί. Γιορτές λογής λογής "παραδοσιακών" προϊόντων. Και κάθε σύλλογος που θέλει να κάνει μια εκδήλωση, ψάχνει να βρεί μια ονομασία, ίσως για να πρωτοτυπήσει, συνήθως ονομασία κάποιου παραδοσιακού προϊόντος, είτε αυτό είναι άσχετο με την περιοχή, είτε με την εποχή! Παρόλα αυτά, μπαίνει εύκολα η "ταμπέλα" της ονομασίας της εκδήλωσης. Αν διαφωνούμε; Κάθετα όχι, σε πολλά σημεία όμως ναί. Υπάρχουν σύλλογοι, πολύ πρίν την "λαίλαπα" των εκδηλώσεων του καλοκαιριού, που εδώ και πάρα πολλά χρόνια αφιερώνουν μια εκδήλωση στο τοπικό τους προϊόν. Εκεί λοιπόν όπως καταλαβαίνουμε, υπάρχει ένα σημείο γνησιότητας. Όμως, όταν αυτό γίνεται μόδα - με την οποία διαφωνούμε - και κατακλύζει όλες τις ημερολογιακές ημέρες του Αυγούστου (το 90% των εκδηλώσεων αυτών γίνονται τον Αύγουστο), τότε πρέπει να καταλάβουμε ότι υπάρχει σαφέστατη διαφορά της παραγωγής πολιτισμού, από τον κερδοσκοπικό χαρακτήρα. Θα μας πείτε, εντάξει, κάπως δεν πρέπει να συντηρηθούν οικονομικά όλοι οι σύλλογοι; Σαφέστατα ναί. Όμως, ας βρούν και κάποιον άλλον τρόπο από το σύνηθες μοτίβο "Θα έρθουν οι ξενομπάτες και οι Αθηναίοι και θα τους την βαρέσουμε την πρόσκληση, λυρι-λύρι και τα κονομάμε". Δυστυχώς, αυτή είναι η στρατηγική πολλών (όχι όλων) των συλλόγων που όπως προείπαμε, βαπτίζουν ένα προϊόν ώς "προϊόν γιορτής", ενώ κάλλιστα θα μπορούσαν να πούν "παραδοσιακή κρητική βραδιά, παραδοσιακό αντάμωμα, εκδήλωση για την ενίσχυση του συλλόγου" και τέλος. Θα ήταν προτιμότερο, θα ήταν τιμιότερο, θα ήταν πιο αληθινό!!
Άλλωστε, όπως πολλοί έχουν παρατηρήσει εύστοχα, στις "γιορτές" κάποιου προϊόντος, πολύ λίγη αναφορά γίνεται στο "προϊόν" καθαυτό! Απλά τι γίνεται; Χορευτικά συγκροτήματα, όργανα, λυρι-λυρι και αυτό ήταν. Παράγεται πολιτισμός; Σίγουρα όχι. Παράγεται διασκέδαση; Ναι (τις περισσότερες φορές).
Άρα, θα ήταν προτιμότερο όπως είπαμε, αυτές οι εκδηλώσεις - και καλά κάνουν και τις κάνουν οι σύλλογοι - να έχουν καθαρά ψυχαγωγικό χαρακτήρα ώς μία απλή κρητική βραδιά και τίποτα περισσότερο.
Ευχόμαστε βέβαια καλή επιτυχία σε όλους τους συλλόγους ανεξαρτήτως, ελπίζουμε όμως να το σκεφτούν καλύτερα και να πράξουν διαφορετικά την επόμενη φορά που θα αποφασίσουν να κάνουν κάτι. Εξάλλου, οι εποχές που ζούμε, δεν είναι οικονομικά εύκολες, αλλά και ούτε πολιτιστικά γνήσιες.

Εκ μέρους του "ΚΙΣΑΜΟΣ,ΜΟΥΣΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΥΛΤΟΥΡΑ".

ΗΧΟΓΡΑΦΗΣΗ

Ηχογράφηση της δεκαετίας του'50 στο Κολυμπάρι Κισάμου. Παίζουν: Βιολί,Νικ.Σαριδάκης(Μαύρος), λαγούτο,Γ.Κουτσουρέλης, τραγούδι,Λ.Δουρουντάκης.
Ακούγονται οι σκοποί: 1ος Καραγκιουλές του Μ.Καραγκιουλέ, Βοριάς του Α.Μαριάνου, Κισαμίτικος αγνώστου.

ΕΚΔΗΛΩΣΗ

ΘΟΔΩΡΗΣ ΠΟΛΥΧΡΟΝΑΚΗΣ - ΗΧΟΓΡΑΦΗΣΗ

Ζωντανή ηχογράφηση με τον Θοδωρή Πολυχρονάκη σε μια σειρά από κισαμίτικους σκοπούς.

ΣΥΡΤΟΣ - ΛΟΥΣΑΚΙΕΣ

Συρτός από την Λουσακιανή συντροφιά. Στο βιολί, ο Στρατής Σκαράκης.

ΛΕΥΤΕΡΗΣ ΚΟΥΜΗΣ

Ο Λευτέρης Κουμής ανήκει στην νέα γενιά βιολιστών, που τα τελευταία χρόνια ακμάζει στο μουσικό στερέωμα.
Κατάγεται από την μαρτυρική Μαλάθυρο Κισάμου και ασχολείται με την κρητική μουσική από μικρό παιδί.
Έχει στο ενεργητικό του εκατοντάδες εμφανίσεις, όχι μόνο στην Κίσαμο και τα Χανιά, αλλά γενικότερα και σε υπόλοιπα σημεία της Κρήτης και της χώρας μας γενικότερα..
Πολύ καλός τεχνίτης του βιολιού και επίσης, καλλίφωνος τραγουδιστής, συνεχίζει με μεράκι και αφοσίωση την μακραίωνη βιολιστική παράδοση της Κισάμου, γι'αυτόν άλλωστε τον λόγο, είναι αγαπητός στο μουσικό κοινό.
Τα τελευταία χρόνια, διατελεί δάσκαλος στο ωδείο Κισάμου και από τα χέρια του περνάνε πολλά μικρά παιδιά, στα οποία ο Λευτέρης διδάσκει τα μυστικά της τέχνης, πάντα με μεράκι και σεβασμό.
Σίγουρα, η παρουσία του στα μουσικά δρώμενα του τόπου μας, δείχνει ότι όχι μόνο δεν έχουμε παρελθόν, αντιθέτως, το παρόν αλλά και το μέλλον είναι ολοζώντανα!

Κ.ΠΑΠΑΔΑΚΗΣ "ΝΑΥΤΗΣ", 10 ΧΡΟΝΙΑ ΑΠΟΥΣΙΑΣ...

Αυτές τις ημέρες συμπληρώνονται δέκα χρόνια από τότε που έφυγε από κοντά μας ο μέγιστος μουσικός, ο Κωστής Παπαδάκης "Ναύτης".
Η απουσία του, όλη αυτή την δεκαετία, είναι παραπάνω από εμφανής.
Ο καλλιτέχνης αυτός, ο πολυτάλαντος άνθρωπος, η σπουδαία αυτή προσωπικότητα, ήταν ένα πραγματικό στολίδι, όχι μόνο για την Κίσαμο και για τα Χανιά, αλλά για όλη την Κρήτη γενικότερα.
Το έργο του, πλούσιο σε ποσότητα, θαυμαστό σε ποιότητα, ξεχώριζε πάντα.
Οι συνθέσεις του, μοναδικές, όπως μοναδικός και ο τρόπος με τον οποίο χειριζόταν το βιολί, το λαγούτο, το μπουζούκι, την κιθάρα και όποιο άλλο όργανο έπεφτε στα χέρια του.
Πρέπει να πούμε ότι ο Ναύτη, ήταν ίσως ο μοναδικός μουσικός της γενιάς του, οι συνθέσεις του οποίου διέπονται από αυθεντικότητα και μοναδικότητα, καθώς δεν αντέγραψε κανέναν άλλο συνθέτη, ούτε και καρπίστηκε συνθέσεις άλλων, παρουσιάζοντας τις ώς δήθεν δικές του.....πράγμα που δυστυχώς συνέβαινε, αλλά και συνεχίζει να υφίσταται από διάφορους μουσικούς...."μεγάλους" και "μικρούς"...
Εκτός των άλλων, ο Ναύτης, ξεχώρισε για το έργο του ώς πρός την έρευνα και διαφύλαξη της γνήσιας μουσικής μας παράδοσης, όχι μόνο της χανιώτικης, αλλά γενικότερα. Το ενδιαφέρον, η αγάπη του, το πάθος που τον διέκρινε για τις γνήσιες καταβολές της κρητικής μουσικής, ήταν στοιχεία πολύ έντονα, όμως σε αυτό του το μουσικό οδοιπορικό ήταν ίσως μόνος....μιας και πολλοί άλλοι συνάδελφοι του από τις υπόλοιπες περιοχές της Κρήτης, προτίμησαν τον εύκολο και βατό δρόμο, της αναγνωρισιμότητας, της εμπορικότητας και του ακραίου εγωισμού κάποιες στιγμές.
Ο Ναύτης τα έβαλε με όλους και με όλα. Είπε με καθαρά και μεστά λόγια, αυτό που αισθάνονταν πολλοί, πλήν όμως δεν μιλούσαν. Σήκωσε πάνω του, μαζί με τον αείμνηστο Μιχάλη Κουνέλη, το βάρος της συνέχισης της κισαμίτικης και χανιώτικης γενικότερα, βιολιστικής παράδοσης. Όπως προείπαμε, το έργο του ήταν μεγάλο και οι παρακαταθήκες που μας αφήνει, σπουδαίες, αλλά και αυστηρές!

Για περισσότερα σχετικά με τον Ναύτη, δείτε Εδώ:

MAX SCHMELING: Η ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΕΝΟΣ ΗΡΩΑ!

Όπως καλά ξέρουμε, η γερμανική προπαγάνδα ήταν άριστη στο να κατασκευάζει τα πιο απίθανα πράγματα, από εντυπώσεις και γεγονότα που ουδέποτε συνέβησαν, μέχρι και ήρωες.
Ένας εξ αυτών, ο περίφημος παγκόσμιος πρωταθλητής πυγμαχίας, ο Μαξ Σμέλινγκ.
Είδωλο και αγαπητός στους Γερμανούς, χρησιμοποιήθηκε εντέχνως από την προπαγάνδα, κατά την Μάχη της Κρήτης και την συμμετοχή του στα επίλεκτα σώματα αλεξιπτωτιστών. Συνωστισμός φωτογράφων για να αποθανατίσουν ένα άλμα του πυγμάχου, άλλωστε σήμερα υπάρχουν εκατοντάδες φωτογραφίες που εικονίζουν τον Σμέλινγκ επί τω έργω....
Βέβαια, εδώ πρέπει να τονίσουμε ότι ο Σμέλινγκ ποτέ δεν ήταν μέλος του ναζιστικού κόμματος, αντιθέτως. Όμως το κόμμα τον χρησιμοποίησε με τέτοιο τρόπο, ώστε ο "παγκόσμιος πρωταθλητής που μάχεται για το ΄Γ Ράϊχ" να αποκτήσει μια θρυλική υπόσταση.
Και ερχόμαστε στην στιγμή που ο πρωτοπυγμάχος τραυματίζεται στην Μάχη της Κρήτης, αφού όπως ο ίδιος ανέφερε, αλλά και η γερμανική προπαγάνδα συνηγόρησε, τραυματίστηκε μετά από συμπλοκή με Άγγλους, κι αφού αιχμαλώτισε μόνος του μερικούς, τραυματίστηκε!

Τα γεγονότα, από πολλές μαρτυρίες, μερικές εξ'αυτών κι από Γερμανούς, έχουν ώς εξής:
Το τμήμα, στο οποίο άνηκε ο Σμέλινγκ, πέρασε από τα Μεσαύλια Κισσάμου, όπου και μετά από σφοδρή μάχη με Σελινιώτες και Κισαμίτες, εξουδετερώθηκε πλήρως!
Στην μία μοτοσυκλέτα όπου βρισκόταν ο Σμέλινγκ, μαζί με έναν οδηγό και άλλον ένα συνοδηγό, τρείς στο σύνολο, κι ενώ έφεραν μαζί τους τον ασύρματο, επιτέθηκαν μερικοί Κρητικοί, ένας εκ των οποίων, ο Μανώλης Πατεράκης από το Κουστογέρακο Σελίνου, όπου πυροβόλησε και σκότωσε τον οδηγό της! Αποτέλεσμα, η μοτοσυκλέτα να τουμπάρει και να πέσει σε ένα βαθύ χαντάκι εκτός δρόμου. Οι δύο Γερμανοί που βρίσκονταν στο "καλάθι" της, πετάχτηκαν και οι κούμαροι με τις αστιβίδες τους γλύτωσαν, καθώς κρύφτηκαν με μερικούς μόνο μώλωπες. Αν και τους έψαχναν μετά οι Κρήτες πολεμιστές, γιατί είχαν καταλάβει ότι δύο Γερμανοί είχαν διαφύγει, δεν τους βρήκαν, μιας και όπως είπαμε, από τον φόβο τους, αντί να κάτσουν και να πολεμήσουν, είχαν κρυφτεί πολύ καλά. Όταν οι Γερμανοί μετά μερικές μέρες προχώρησαν πρός το Σέλινο ,  ξαφνικά ο Σμέλινγκ με τον σύντροφό του, παρουσιάστηκαν στο πρώτο γερμανικό τμήμα που συνάντησαν και είπαν ότι πολέμησαν , αλλά απομονώθηκαν από τους υπόλοιπους Γερμανούς και χάθηκαν στην περιοχή.
Αυτό το γεγονός, το εκμεταλλεύτηκε η γερμανική προπαγάνδα, όπου έστειλε τον Σμέλινγκ στην Αθήνα σε νοσοκομείο, κι από εκεί παρέλασαν πολλοί φωτογράφοι και δημοσιογράφοι για να αποθανατίσουν τον "ήρωα" Σμέλινγκ που τραυματίστηκε (!!!) στο πεδίο της μάχης......! Δεν είναι τυχαίο το ότι ο Σμέλινγκ, επιστρέφοντας στην Γερμανία με τιμές....ήρωα, απέκτησε μεγάλη οικονομική άνεση, καθώς κάθε τόσο ήταν καλεσμένος σε...τιμητικές εκδηλώσεις.
Για το "κατόρθωμα" όμως του Σμέλινγκ, υπήρξαν φωνές μετά τον πόλεμο που φρόντισαν να εξιστορήσουν τα πραγματικά γεγονότα. Ένα εξ αυτών, ο αξιωματικός Ράμκεν, διοικητής του λόχου στον οποίο άνηκε ο πρωτοπυγμάχος. Στο βιβλίο του λοιπόν "Ο Δαίδαλος Ξανάρχεται", σχετικά με την Μάχη της Κρήτης, ανέφερε ο Ράμκεν ότι ο Σμέλινγκ, κατά την διάρκεια του ταξιδιού πρός την Κρήτη,   υποκρινόταν τον άρρωστο, καθώς φοβόταν να πέσει με το αλεξίπτωτο στο φλεγόμενο πεδίο του Ταυρωνίτη! Ο Ράμκεν τον εγκάλεσε και τον διέταξε να πέσει, καθώς θα έδινε κακό παράδειγμα για τους συναδέλφους του. Μετά την πτώση, ο Σμέλινγκ βρισκόταν απομονωμένος σε ένα χαντάκι, καθώς φοβόταν να τρέξει πρός τον κύλινδρο με τον οπλισμό και να οπλιστεί για να επιτεθεί! Ο Ράμκεν στον επίλογο του, σχετικά με την αναφορά στον Σμέλινγκ, μίλησε για έναν κατασκευασμένο ήρωα, δειλό στην πραγματικότητα και "άρρωστο" με την δημοσιότητα.