ΑΝΤΩΝΗΣ ΑΝΑΓΝΩΣΤΑΚΗΣ

Ο Αντώνης Αναγνωστάκης σε ηχογράφηση της δεκαετίας του '70. Παίζει τον συρτό του Χάρχαλη και τον συρτό της Νύχτας του Κιώρου. Στο λαγούτο, ο Γιώργης Νταουντάκης.

ΘΕΡΜΗ ΠΑΡΑΚΛΗΣΗ!

Αγαπητοί φίλοι,

Το blog είναι ανοιχτό για όλο τον κόσμο κι αυτός άλλωστε είναι ο σκοπός του. Και επειδή η μουσική μας και η πολιτιστική μας παράδοση δεν είναι κτήμα κανενός, όλα σε αυτή την φιλόξενη μεριά του διαδικτύου είναι ελεύθερα ώς προς την γενικότερη προβολή. Παρατηρήθηκε όμως τον τελευταίο καιρό ένα γενικό "ξεσήκωμα" κάποιων άρθρων που περιέχονται και ίσως να πρωτογράφτηκαν σε αυτό τον ιστότοπο, χωρίς να αναγράφεται η πηγή, δηλαδή, το www.kissamoschania.blogspot.com/. Δεν διεκδικούμε ούτε πατρότητες αλλά ούτε και παρθενογενέσεις,ίσα ίσα. Αλλά όσοι φίλοι θέλουν να πάρουν (καλοδεχούμενοι) κάποιο από τα άρθρα μας, ας σεβαστούν τουλάχιστον τον κόπο που κάνουμε για να ανεβάσουμε δυό-τρία πράγματα και ας αναγράψουν την πηγή από όπου τα έχουν δανειστεί.

Να είστε όλοι καλά

ΓΡ.ΜΑΘΙΟΥΔΑΚΗΣ-ΗΧΟΓΡΑΦΗΣΗ

Ζωντανή ηχογράφηση με τον μοναδικό Γρηγόρη Μαθιουδάκη στο τραγούδι και τον Μανώλη Καρτσώνη στο λαγούτο. Η ηχογράφηση έγινε στο Καστέλλι Κισάμου και ακούγονται οι σκοποί: Συρτός του Χάρχαλη-Γιουσούφης του Καραγκιουλέ-Παραλλαγή Χανιώτικου του Βουρογιάννη.

ΣΤΕΛΙΟΣ ΚΟΥΤΣΟΥΡΕΛΗΣ-ΗΧΟΓΡΑΦΗΣΗ

Ακούστε τον αείμνηστο Στέλιο Κουτσουρέλη σε ερασιτεχνική ηχογράφηση. Παίζει λαγούτο και τραγουδάει ο ίδιος. Ο σκοπός που παίζεται είναι ο Βουλγαριανός συρτός του Νικολή Φαντάκη ή Ζερβού, ο οποίος αποτέλεσε μέρος των διασκευών που έκανε την δεκαετία του '30 ο Ανδρέας Ροδινός.

ΚΙΣΑΜΙΤΕΣ ΚΑΛΙΤΕΧΝΕΣ ΣΦΑΚΙΑΝΗΣ ΚΑΤΑΓΩΓΗΣ

Οροπέδιο Ασκύφου Σφακίων Ανώπολη Σφακίων





Η περήφανη επαρχία του νομού Χανίων, η επαρχία Σφακίων, είναι ένα πραγματικό στολίδι για την πολιτιστική και ιστορική της προσφορά σε βάθος αιώνων. Η περιοχή αυτή που έθρεψε γενιές περήφανων και αδούλωτων ανθρώπων, δυστυχώς σήμερα βρίσκεται σε πληθυσμιακό μαρασμό. Οι λόγοι βέβαια, αν και γνωστοί, δεν είναι δυνατόν να αναλυθούν επί του παρόντος. Πολλοί Σφακιανοί μετοίκησαν σε διάφορες περιοχές από τα χρόνια της τουρκοκρατίας κι έπειτα και μετέδωσαν με τον τρόπο τους, την σφακιανή κουλτούρα. Στην δέ μουσική τους ιδιοσυγκρασία, τα ριζίτικα τραγούδια και το πεντοζάλι ήταν(και είναι) οι γνήσιες εκφράσεις τους. Στην επαρχία Κισάμου, πολλοί Σφακιανοί ήρθαν και κατοίκησαν και διέπρεψαν. Μεγάλες και ιστορικές οικογένειες των Σφακίων ρίζωσαν στην δυτικότερη επαρχία της Κρήτης, επηρέασαν, αλλά και επηρεάστηκαν από τα τοπικά ιδιώματα. Από αυτές τις οικογένεις ξεπήδησαν μεγάλοι και λαμπροί καλλιτέχνες, γεννημένοι μεν στην Κίσαμο αλλά βαθιά αισθανόμενοι την σφακιανή καταγωγή τους. Επηρεασμένοι από την μουσικομάνα Κίσαμο, κρατώντας όμως το ατόφιο αυστηρό ύφος της ρίζας τους. Οι σπουδαιότεροι αυτών ήταν:

- Ανδρεάς Μαριάνος(βιολιστής), γεννημένος στον Δραπανιά Κισάμου, καταγόμενος από την Ανώπολη Σφακίων.

- Γεώργιος Μαριάνος(βιολιστής), γιός του Ανδρέα, γεννημένος στον Δραπανιά Κισάμου, καταγόμενος από την Ανώπολη Σφακίων.

- Μανώλης Φαντάκης(Φαντομανώλης - βιολιστής), γεννημένος στα Κοτσιανά Κισάμου, καταγόμενος από τους Κομιτάδες Σφακίων.

- Νικόλαος Φαντάκης(Ζερβός - βιολιστής), γεννημένος στα Κοτσιανά Κισάμου, καταγόμενος από τους Κομιτάδες Σφακίων.

- Μανώλης Σκορδυλάκης(βιολιστής), γεννημένος στις Καλάθενες Κισάμου, καταγόμενος από το Μουρί Σφακίων.

- Μπονάτος Θοδωρής(βιολιστής), γεννημένος στα Περβολάκια Κισάμου, καταγόμενος από την Αράδαινα Σφακίων.

- Μαριανάκης Πολιός(λαγουτιέρης), γεννημένος στον Δραπανιά Κισάμου, καταγόμενος από την Ανώπολη Σφακίων.

- Μαριανάκης Στελιος(βιολιστής), γεννημένος στις Βούβες Κισάμου, καταγόμενος από την Ανώπολη Σφακίων.

- Γεώργιος Φαντάκης(βιολιστής), γεννημένος στα Κοτσιανά Κισάμου, καταγόμενος από τους Κομιτάδες Σφακίων.

- Ορέστης Φαντάκης(λαγουτιέρης), γεννημένος στα Κοτσιανά Κισάμου, καταγόμενος από τους Κομιτάδες Σφακίων.

Ιδιαίτερη απήχηση στην επαρχία Σφακίων είχαν ο Ανδρεάς Μαριάνος, ο Γεώργιος Μαριάνος, ο Μανώλης Φαντάκης και ο Νικόλαος Φαντάκης(Ζερβός)। Ειδικότερα, ο Ανδρέας Μαριάνος ήταν από τους πρώτους που διέδοσαν τα συρτά στην επαρχία Σφακίων κατά το 1870 μιας και έπαιζε συχνότατα εκεί(από μαρτυρία του Γεωργίου Μαριάνου). Επίσης ο Γεώργιος Μαριάνος έπαιζε σχεδόν σε ετήσια βάση στα τοπικά πανηγύρια και γλέντια της Ανώπολης. Ο Μανώλης Φαντάκης άκμασε στους Κομιτάδες και στα όμορα χωριά(Χ.Σφακίων, Βρασκά, Βουβά κλπ) περίπου από το 1900 έως το 1920 και από ότι λέγεται, είχε "φιλικό" ανταγωνισμό με τον Ανδρέα Μαριάνο που υπήρξε και δάσκαλος του. Στα χρόνια του μεσοπολέμου επίσης, έχουμε αρκετές μαρτυρίες για ιδιαίτερη απήχηση του Νικ.Φαντάκη(Ζερβού) στα χωριά του Ασκύφου, αλλά και στους Κομιτάδες. Σίγουρα η εργασία αυτή που γίνεται από το blog μας, χρειάζεται περαιτέρω έρευνα μιας και η ιδιαιτερότητα της επαρχίας Σφακίων(που έρχεται σε σχετική αρμονία με την μουσική κουλτούρα της Κισάμου) είναι αδύνατον να καταγραφεί σε τόσες λίγες γραμμές. Σίγουρα θα ακολουθήσει και δεύτερο μέρος, αλλά και ανάλυση των τοπικών(σφακιανών) μουσικών μοτίβων και πώς αυτά εξαπλώθηκαν και διαδόθηκαν στην Κίσαμο. Και μιλάμε ασφαλώς για τα ριζίτικα τραγούδια και το πεντοζάλι.

Μανώλης Φαντάκης

Ανδρέας Μαριάνος

Γεώργιος Μαριάνος

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΣΓΟΥΡΟΜΑΛΛΗΣ

1881 - 1957

Από την πολύ παλιά φρουρά των λαγουτιέρηδων, τότε που με πρωτόγονα όργανα προσπαθούσαν να αποδόσουν την κρητική μουσική. Καταγόταν από τις Καλάθενες Κισάμου και για εκείνη την εποχή μπορούμε να πούμε ότι ήταν "επαγγελματίας" μουσικός, μιας και τα λαγούτα σπάνιζαν ακόμα. Έπαιξε με σημαντικά ονόματα της κισαμίτικης μουσικής, όπως ο μεγάλος βιολιστής Κων/νος Κουνελάκης, ο Μανιατογιάννης και ο λυράρης Νικηφόρος Μαυροδημητράκης, με τον οποίο συνεργάστηκαν αποκλειστικά για πολλά χρόνια.
Μέτριο πρίμο παίξιμο και κυρίως πασαδόρικο ώστε να κρατάει τον ρυθμό. Μην ξεχνάμε όμως ότι τότε το λαγούτο βρισκόταν στα "σπάργανα", πρωτού οι παρουσίες των Στ.Μαυροδημητράκη και Γ.Κουτσουρέλη του δώσουν την αίγλη που του αξίζει.

ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΣ ΠΑΠΟΥΤΣΑΚΗΣ

1925 - 1974

Εξαίσιος βιολιστής που άκμασε κυρίως κατά τα μεταπολεμικά χρόνια στην ανατολική, αλλά και την δυτική Κίσαμο. Καταγόταν από το Γαβαλομούρι Κισάμου και ήταν γιός του παλαιού τεχνίτη του βιολιού, του Μιχάλη Παπουτσάκη, όπου από αυτόν διδάχθηκε την παραδοσιακή μουσική. Πολλοί είναι αυτοί που λένε ότι ξεπέρασε σε τέχνη τον πατέρα του και επίσης, πολλοί είναι αυτοί που λένε ότι πλησίαζε σε τέχνη τόσο τον Μαύρο, όσο και τον Γ.Μαριάνο. Συνεργάστηκε με τους καλύτερους λαγουτιέρηδες της περιοχής όπως οι Μαρουβάδες (Γιώργης και Αντώνης), με τον Γιώργη Γομπάκη, τον Γιώργη Κουτσουρέλη κ.α.
Δυστυχώς όμως, έπασχε από την καρδιά του και για αυτό τον λόγο έφυγε νέος από την ζωή.

ΚΩΝ/ΝΟΣ ΓΛΕΝΤΟΥΣΑΚΗΣ (ΓΛΕΝΤΟΥΣΗΣ)

Φώτο: Κώστας Γλεντουσάκης (από το βιβλίο του Θ.Δεικτάκη, Χανιώτες Λαϊκοί Μουσικοί, τόμος Ά)

1886 - 1979

O Κώστας Γλεντουσάκης ήταν ένας παλαιός μουσικός, κλαρινίστας. Την εποχή που δέσποζαν τα βιολιά και τα λαγούτα, ο Γλεντουσόκωστας έπαιζε θιαμπόλι στην αρχή και γρήγορα έμαθε και κλαρίνο, με το οποίο και σταδιοδρόμησε καλλιτεχνικά. Στο κλαρίνο μπορούσε να παίξει όλα τα παλαιά συρτά, το πεντοζάλι, την γιτσικιά(ρουμαθιανή)σούστα, καλαματιανά κ.α. Γεννήθηκε και έζησε όλα τα χρόνια της ζωής του στις Βούβες Κισάμου και έπαιξε για πολλά χρόνια στα χωριά της περιοχής του, αλλά και στην γειτονική επαρχία Σελίνου. Συνεργάστηκε με τους καλύτερους καλλιτέχνες της εποχής του, όπως ο Γ.Μαριάνος, ο Νικ.Χάρχαλης, ο Μαύρος κ.α. Σημαντική η μουσική του προσφορά, μιας και νεωτέρισε με το κλαρίνο του στις τότε παραδοσιακές ζυγιές (βιολί-λαγούτο) και άφησε εποχή στα μουσικά δρώμενα.

ΜΙΧΑΛΗΣ ΠΟΛΥΧΡΟΝΑΚΗΣ-ΗΧΟΓΡΑΦΗΣΗ

Ακούστε τον Μιχ.Πολυχρονάκη σε χαρακτηριστικές πενιές με τον δικό του-μοναδικό
τρόπο. Παίζονται κατά σειρά οι σκοποί: Σελινιώτικος του Βουρογιάννη, Παραλλαγή Χανιώτικου του Βουρογιάννη, Συρτός του Χάρχαλη ή Χαρχαλιανός, Γιουσούφης του Καραγκιουλέ.

ΓΙΑΝΝΗΣ ΚΟΥΡΙΔΑΚΗΣ

1887 - 1977

" ..Παίζανε ο Μαριάνος με τον Κουρή και χαιρόσουνα να τους βλέπεις, τσιτσεκλήδες, στην τρίχα και οι δυό..."

Τάδε έφη, Κώστας Παπαδάκης ή Ναύτης.
Ο Γιάννης Κουριδάκης(Κουρής ή Κουριδόγιαννης), ταίριαζε με απόλυτο τρόπο το λεβέντικο παρουσιαστικό του με την ομορφιά της πενιάς του. Από τους παλαιότερους φημισμένους λαγουτιέρηδες, καταγόταν από την Καλλιθέα Κισάμου και για πολλές δεκαετίες δέσποσε στα μουσικά δρώμενα των Χανίων. Συνεργάστηκε με τα κορυφαία βιολιά της Κισάμου και ειδικότερα με τον Γ.Μαριάνο, με τον οποίο έγραψαν και δύο δίσκους, με τον Νικ.Χάρχαλη και με τους κοντοχωριανούς του,Μιχ.Παπουτσάκη, Σιδερομανώλη κ.α.
Έπαιζε πρίμα αλλά και πάσα, ανάλογα με τα κέφια του(πληρ.από τον Ναύτη). Προερχόταν από μουσική οικογένεια, καθώς και τα αδέλφια του ήταν καλλιτέχνες, αλλά και ο γιός του, ο αείμνηστος Βαγγέλης Κουριδάκης. Πληροφορίες για το βιογραφικό του μπορούμε να αντλήσουμε από το σημαντικότατο βιβλίο του Θαν.Δεικτάκη "Χανιώτες λαϊκοί μουσικοί που δεν υπάρχουν πιά, τόμος ΄β).