ΑΝΤΩΝΗΣ ΜΠΑΝΤΟΥΡΑΚΗΣ, ΕΝΑΣ ΓΝΗΣΙΟΣ ΚΙΣΑΜΙΤΗΣ

Ο Αντώνης Μπαντουράκης είναι μια άξια μορφή της Κισάμου. Άνθρωπος με αισθήματα, με μεράκι, με αγάπη για τον τόπο που γεννήθηκε. Εδώ και αρκετά χρόνια ζεί στην Αθήνα, όπου και δραστηριοποιείται στον χώρο της κρητικής διασκέδασης και κρητικής μαγειρικής. Γεννήθηκε στο Έλος Κισάμου και μεγάλωσε με τα εννιαχωριανά βιώματα, τα οποία ακόμα κυκλοφορούν στο αίμα του. Μερακλής χορευτής με μοναδική δεινότητα στα ταλίμια του, ξεχωρίζει για την ανδροπρεπή στάση του όταν χορεύει. Διατηρεί εδώ και χρόνια στην Αθήνα το κρητικό κέντρο "Ομαλός", το οποίο παρέλαβε από τον πεθερό του, τον Μανώλη Πατεράκη από τα Σκουλουδιανά Κισάμου. Παραδοσιακό στέκι ο "Ομαλός" εδώ και δεκαετίες με πλήθος καλλιτεχνών να έχουν περάσει από το πάλκο του. Ο Αντώνης Μπαντουράκης, είναι ο μοναδικός επιχειρηματίας που δίνει "βήμα" στους ντόπιους κισαμίτες καλλιτέχνες. Λατρεύει το βιολί, τα συρτά, την κισαμίτικη μουσική και συνεχώς, προάγει τα μουσικά και πολιτιστικά δρώμενα του τόπου του. Δεν είναι παράλογο να πούμε ότι έχει βοηθήσει κατά καιρούς, πολλούς νέους μουσικούς και χορευτές ώστε να αναδειχθούν. Και βέβαια, μάστορας στο πιλάφι και στο βραστό, δίνει πάντα το παρόν-όποτε του ζητηθεί-σε οποιαδήποτε εκδήλωση με μοναδικές "τελετουργικές" γαστριμαργίες.
Ένας άνθρωπος ασφαλώς που πρεσβεύει και τιμά τον τόπο του, σήμερα που μερικοί παραμένουν εμπορικά...γραφικοί.

Να'σαι πάντα καλά Μπαντούρη!

ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΑΠΟΣΤΟΛΑΚΗΣ - ΤΣΙΛΑΡΙΔΗΣ

Τα Νοχιά Κισάμου


Ο παλαιός αυτός βιολιστής γεννήθηκε στα Νοχιά Κισάμου, στο όμορφο αυτό κεφαλοχώρι, στα τέλη του 19ου αιώνα. Δυστυχώς, δεν έχουμε ακριβείς πληροφορίες για το βιογραφικό του, όμως γνωρίζουμε κάποια πράγματα από μαρτυρίες του Νικ.Χάρχαλη και του Κωστή Παπαδάκη ή Ναύτη.
Συγκεκριμένα, παραθέτουμε μαρτυρία του Νικ.Χάρχαλη όπως διεσώθει στην συνέντευξη που του πήρε ο Ιωαν.Παπαδάκης το 1970:

"[...] Ήτονε κι ο Τσιλαρίδης ο Νίκος από τα Νοχιά, έπαιζε καλό βιολί και είχε δείξει και πέντε πράματα του Σιδερωμανώλη μια φορά. Τον θυμούμαι κι έπαιζε κάθε χρόνο με τον Μπέρτη στου Άη Γιώργη στα Πλακάλωνα και με τον Παπαδογιώργη στη Σπηλιά, είχε βγάλει κι ένα σκοπουλάκι δικό του κι είχε κάνει ντόρο [...] "

Από αυτή την μαρτυρία καταλαβαίνουμε ότι ήταν σημαντικός καλλιτέχνης για εκείνα τα χρόνια. Ο Ναύτης δίνει την περίοδο ακμής του από το 1910 έως και το 1940 περίπου και από δική του μαρτυρία είχε πεί :

"Δεν ήταν καλλίφωνος, έπαιζε όμως στρωτό βιολί, εγώ δεν τον πρόλαβα στα πολύ καλά του, ο πατέρας μου όμως τον γνώριζε καλά".

Ο Νικ.Αποστολάκης ή Τσιλαρίδης, είχε συνθέσει το 1922 περίπου τον δικό του συρτό. Έναν συρτό εντυπωσιακό, λεβέντικο. Τον Νοχιανό συρτό, ο οποίος διασκευάστηκε κατόπιν από τον Χαρίλ.Πιπεράκη στην 2η ενότητα του "Λουσακιανού" που είχε ηχογραφήσει στην Αμερική, όπως επίσης είχε διασκευαστεί και αποτέλεσε την βάση για τον "Περβολιανό συρτό" του Ρεθυμνιώτη λυράρη Εμ.Λαγού.

ΚΩΣΤΗΣ ΓΟΥΒΕΡΑΚΗΣ

Σε φιλικό συνταίριασμα με τον Γιώργη Κουτσουρέλη
(Οι φωτογραφίες προέρχονται από το blog των Παλαιών Ρουμάτων)


1902 - 1993

Σπουδαίος βιολιστής από τα Παλαιά Ρούματα Κισάμου. Ο Γουβερόκωστας-όπως τον έλεγαν-σφράγισε με την παρουσία του τα μουσικά δρώμενα του χωριού του για πολλές δεκαετίες. Καλό παίξιμο, της σχολής "Χάρχαλη", μιας και ήταν φανατικός θαυμαστής του θρυλικού βιολάτορα, έπαιξε σε όλη την έκταση των Παλαιών Ρουμάτων, αλλά και στα γύρω χωριά, ακόμα και στο Σέλινο. Καλός χαρακτήρας, εξάσκησε την τέχνη του οργανοπαίκτη και για βιοποριστικούς λόγους διότι προερχόταν από φτωχή οικογένεια. Τα αδέλφια του, Γιώργης και Σταμάτης ήταν κι αυτοί εξαίρετοι μουσικοί. Ο Γουβερόκωστας έπαιξε μαζί με τον αδελφό του, τον Σταμάτη, με τον Στεφανή Λιονάκη και με άλλους πολλούς λαγουτιέρηδες. Καλός στα συρτά, αλλά καλός και στην γιτσικιά(ρουμαθιανή)σούστα. Σε φιλικά γλέντια, έπαιξε και με τον Γιώργη Κουτσουρέλη. Και κάτι άλλο σημαντικό: Δεν έπαιξε σχεδόν ποτέ σε γλέντια με μηχανήματα και μεγάφωνα, έλεγε μάλιστα ότι τα μεγάφωνα αλλοιώνουν το βιολί. Σήμερα, οι περισσότεροι νέοι Ρουματιανοί καλλιτέχνες, είτε είναι βιολιστές, είτε λυράρηδες, έχουν τον Γουβερόκωστα ώς παράδειγμα προς μίμηση.

ΑΝΤΩΝΗΣ ΓΕΡΑΙΟΥΔΑΚΗΣ-ΜΑΡΟΥΒΑΣ

Γαβαλομουριανό τοπίο


1920 - 1946

Εξαίρετος λαγουτιέρης, άφησε εποχή στο σύντομο πέρασμα του από την ζωή. Μόλις 26 χρόνια πρόλαβε να ζήσει. Γεννήθηκε στο Γαβαλομούρι Κισάμου, στο εύφορο και όμορφο χωριό με την πλούσια μουσική παράδοση. Το παρατσούκλι του, "Μαρουβάς", που κληρονόμησε από τον πατέρα του, τον συνόδευσε για όλη του την ζωή, όπως και τον αδελφό του, τον Γιώργη,εξαίρετο κι αυτόν λαγουτιέρη.
Ο Αντώνης ο Μαρουβάς έπαιζε πολύ καλά, σχεδόν άριστα. Αυτό λένε όσοι τον άκουσαν, αυτό όμως έλεγε και ο θρυλικός Γ.Κουτσουρέλης. Μάλιστα, λέγεται ότι ο Κουτσουρέλης δύο λαγουτιέρηδες "φοβόταν" τότε: Τον Στ.Τζανακάκη και τον Αντώνη Μαρουβά. Ο αδελφός του Αντώνη, ο Γιώργης, είχε πεί κάποτε "ο αδερφός μου ήταν ισάξιος,μην πώ, καλύτερος από τον Κουτσουρέλη".
Ο Αντ.Γεραιουδάκης ή Μαρουβάς, πρωτοβγήκε στα γλέντια μαζί με τον συγχωριανό του βιολιστή, Μιχάλη Παπουτσάκη. Με αυτόν συμπορεύτηκε για αρκετό καιρό και μετέπειτα συνεργάστηκε με τον ανεπανάληπτο Μαύρο. Στο αυτοκινητιστικό δυστύχημα που έχασε την ζωή του ο Μαρουβάς, ήταν μαζί και ο Μαύρος, ο οποίος γλύτωσε ώς εκ θαύματος. Σίγουρα δεν πρόλαβε ο Μαρουβάς να προσφέρει τα μέγιστα λόγω του πρόωρου χαμού του, όμως άφησε εποχή με της πενιές του και με τον λαμπρό του χαρακτήρα.

ΒΑΓΓΕΛΗΣ ΠΟΛΥΧΡΟΝΑΚΗΣ

Με τον Κώστα Μουντάκη στην Γραμπούσα.


1935 - 2003

Από τους αυθεντικότερους εκφραστές της κισαμίτικης μουσικής. Πολυτάλαντος, πολυτεχνίτης, γνήσιος. Ο Βαγγέλης Πολυχρονάκης γεννήθηκε στον Πύργο Καστελλίου Κισάμου κι ήταν γόνος πολυμελούς οικογένειας, που όλα της τα μέλη όμως ασχολούντουσαν με την μουσική, είτε παίζοντας κάποιο όργανο, είτε τραγουδώντας. Σε πολύ μικρή ηλικία ξεκίνησε να παίζει λαγούτο στα τοπικά γλέντια και στις παρέες. Καλός λαγουτιέρης και καλός μερακλής. Ψαράς στο επάγγελμα ο Βαγγέλης και την μουσική την είχε πρώτα-πρώτα για την δική του ευχαρίστηση. Ήταν ανηψιός του θρυλικού Τσέγκα-ήταν αδελφός της μητέρας του Βαγγέλη-κι επηρεάστηκε σημαντικά από τον θείο του. Σαν πολυτάλαντος και ανήσυχος καλλιτέχνης, μαζί με το λαγούτο, άσκησε και την τέχνη του βιολιστή. Από μια περίοδο και μετά, έπαιζε ως επι το πλείστον βιολί μαζί με τον αδελφό του τον Νίκο, ερασιτέχνη λαγουτιέρη. Για μια χρονιά, την δεκαετία του '80, ανέβηκε στην Αθήνα όπου και έπαιξε σε κρητικό κέντρο. Εκεί, γνωρίστηκε και με τον μεγάλο Κώστα Μουντάκη. Ο Βαγγελης Πολυχρονάκης, σαν λαγουτιέρης, έπαιξε με τον Μιχ.Κουνέλη, τον Φώτη Κατράκη κ.α. Άλλο όμως ένα λαμπρό του χαρακτηριστικό: Ήταν πολύ καλός συνθέτης. Οι ανέκδοτοι-ως επι το πλείστον-σκοποί του, λέγεται ότι είναι παραπάνω από 40! Επίσης, κάποιοι από αυτούς τους σκοπούς έχουν αντιγραφεί από διάφορους λυράρηδες κατά καιρούς, χωρίς να αναγράφεται το όνομα του Βαγγέλη πουθενά. Ο ανηψιός του και σπουδαίος βιολιστής, ο Θοδωρής Πολυχρονάκης, στα πλαίσια μιας δισκογραφικής δουλειάς, συμπεριέλαβε μερικούς σκοπούς του Βαγγέλη, με αποκορύφωμα βέβαια τον πασίγνωστο σκοπό του "Ήθελα να'μουνα εγώ η πρώτη σου αγάπη".
Ο Βαγγέλης Πολυχρονάκης, με την σημαντική προσφορά, έφυγε από την ζωή μετά από μεγάλη μάχη με την επάρατη νόσο.

ΠΑΝΗΓΥΡΙ ΤΙΜΙΟΥ ΣΤΑΥΡΟΥ-ΑΕΡΙΝΟΣ

Το πανηγύρι του Τιμίου Σταυρού στον Αερινό Ινναχωρίου Κισάμου γίνεται εδώ και πολλά χρόνια στις 14 του Σεπτέμβρη.
Κάποτε, όταν ο Αερινός έσφυζε από ζωή και οι πανηγυριώτες ήταν εκατοντάδες, γινόταν πολύ μεγάλο πανηγύρι με κεράσματα στο προαύλιο της εκκλησίας και μετά ο κόσμος πήγαινε στα σπίτια όπου ήταν στρωμένα τα τραπέζια με πλούσια εδέσματα.
Μέχρι και τα τέλη της δεκαετίας του '70 υπήρχαν αυτοσχέδιες ζυγιές (όργανα) στην "κάτω μεριά" της εκκλησίας, στα λιόφυτα και ο κόσμος γλεντούσε μέχρι αργά το βράδυ. Δυστυχώς όμως, ο μαρασμός του χωριού και οι λιγοστοί κάτοικοι έφεραν ώς αποτέλεσμα να χαθεί η παλιά αίγλη του πανηγυριού αυτού. Τα τελευταία χρόνια όμως, οι καταγόμενοι απο τον Αερινό αλλά και οι λίγοι εναπομείναντες γερόντοι έχουν αρχίσει να διοργανώνουν και πάλι το πανηγύρι αυτό με αγάπη και ζήλο και ο κόσμος προσέρχεται κάθε χρονιά όλο και περισσότερος. Ευχόμαστε να συνεχιστούν αυτές οι προσπάθειες και το πανηγύρι αυτό να κερδίζει κάθε χρόνο και περισσότερους φίλους. Άλλωστε, είναι από τα λίγα παραδοσιακά πανηγύρια στην επαρχία μας, σε αυτό το πραγματικά πανέμορφο ορεινό χωριό.

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΧΡΙΣΤΟΦΟΡΑΚΗΣ

Βιολί: Δημ.Χριστοφοράκης (από το αρχείο του Ανυφαντή)



Βετεράνος σήμερα βιολιστής με καταγωγή από την Καλυβιανή(Μεσόγεια) Κισάμου.
Άκμασε κυρίως τις δεκαετίες '60 και '70 με πολυάριθμα γλέντια στο ενεργητικό του.
Έχει κατά καιρούς γράψει ερασιτεχνικές κασέτες στο δισκάδικο του Γιάννη Σταματάκη κι έχει συνεργαστεί με αξιόλογους λαγουτιέρηδες της περιοχής όπως οι Βασίλης και Στεφανής Καρεφυλλάκης, ο Στ.Λαϊνάκης, ο Γιώργης Γεραιουδάκης ή Μαρουβάς κ.α.
Το παίξιμο του θυμίζει την σχολή "Ναύτης". Δεν ξεχώρισε όμως μόνο γι'αυτό ο Χριστοφοράκης. Ιστορικά είναι πλέον τα "αγκομαχητά" του, που άφηνε καθώς έπαιζε, κι αυτό επειδή ήταν μανιώδης καλλιτέχνης και τα έδινε όλα στην κυριολεξία την στιγμή που άγγιζε το δοξάρι. Η μουσική του προσφορά είναι πολύ μεγάλη.

ΜΙΧΑΛΗΣ ΚΟΥΝΕΛΗΣ, ΕΝΤΕΚΑ ΧΡΟΝΙΑ ΑΠΟΥΣΙΑΣ.

Μιχ.Κουνέλης-Γ.Κουτσουρέλης (από το αρχείο του Ανυφαντή)



21 Δεκεμβρίου 1928 - 8 Σεπτεμβρίου 1999 +

Συμπληρώνονται 11 χρόνια από την ημέρα που ο Μιχάλης Κουνέλης έφυγε από κοντά μας. Το κενό που άφησε είναι μεγάλο, η απουσία του έντονη. Ήταν ένας άνθρωπος που απλόχερα σκόρπιζε το κέφι, την χαρά, το χαμόγελο. Δεν θα μιλήσουμε για την καλλιτεχνική του πορεία και προσφορά, άλλωστε ήδη στο ιστολόγιο μας έχουμε ήδη αναφερθεί εκτενώς στο μουσικό του βιογραφικό. Στις μέρες μας όμως που η μουσική μας έχει περάσει σε έναν καθαρά εμπορικό δρόμο με ό,τι αυτό συνεπάγεται, η παρουσία σήμερα του Μιχάλη Κουνέλη θα ήταν πραγματική πολυτέλεια. Βέβαια, οι συνεχιστές του, οι μαθητές του, για τους οποίους ο ίδιος υπερηφανευόταν, πατάνε στα χνάρια του και προχωρούν με βάση τις αξίες με τις οποίες γαλουχήθηκαν από τον μεγάλο αυτόν δάσκαλο. Το μόνο βέβαιο είναι ότι η μουσική συνείδηση του κόσμου είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με το όνομα του Κουνελομιχάλη και ποτέ δεν θα μπεί στο χρονοντούλαπο της ιστορίας, ούτε θα σκεπαστεί από την καταχνιά των χρόνων.

Αξέχαστος για πάντα!!


Ακούστε τον Μιχ.Κουνέλη.Στο λαγούτο ο Στεφ.Καρεφυλλάκης.

ΘΕΟΧΑΡΗΣ ΤΖΙΝΕΥΡΑΚΗΣ

Όρθιος-δεύτερος από δεξιά ο Θεοχ.Τζινευράκης. Κάτω, στο βιολί ο Στρ.Γαλαθιανός και στο λαγούτο ο Δημ.Γαλάνης



1905 - 1981

Από τις σπουδαιότερες φωνές που έχουν εμφανιστεί στο κρητικό μουσικό στερέωμα. Μοναδική χροιά σπάνιου κάλλους. Τραγουδούσε τα πάντα: Συρτά,ριζίτικα, ταμπαχανιώτικα, σμυρναίϊκα. Γεννήθηκε και έζησε στα Νοχιά Κισάμου, σε αυτό το παραδοσιακό κεφαλοχώρι που εκείνα τα χρόνια, δέσποζε η κρητική μουσική. Ο Θεοχ.Τζινευράκης δεν ήταν αυτό που αποκαλούμε σήμερα "επαγγελματίας τραγουδιστής". Κύριο του επάγγελμα η γεωργία, αλλά και η κατασκευή λαϊνών. Όπως δηλαδή, οι περισσότεροι Νοχιανοί που φημίζονται για την πηλοπλαστική και την κατασκευή λαϊνών.
Δεν έπαιζε ο ίδιος κάποιο όργανο. Το όργανο του, ήταν το λαρύγγι του. Και οι καλλιτέχνες της περιοχής συνορίζονταν ποιός θα τον πρωτοπάρει στα γλέντια. Δισκογραφικά, έδωσε το παρόν ντύνοντας με την φωνή του διάφορα τραγούδια που έχουν μείνει κλασσικά στις μέρες μας όπως ο Κολυμπαριανός συρτός, ο Συρτός της Χαραυγής, η Νενέ κ.α. Συνεργάστηκε ως επί το πλείστον με τον Μαύρο, τον Γ.Κουτσουρέλη, τον Στρατή Γαλαθιανό και τον νοχιανής καταγωγής λαγουτιέρη Δημ.Γαλάνη, για τον οποίο θα γίνει κάποιο ξεχωριστό αφιέρωμα από την σελίδα μας. Ο Θεοχ.Τζινευράκης όμως, εκτός από τις άψογες φωνητικές εκτελέσεις του, μας άφησε και έναν πανέμορφο σκοπό, την προσωπική του σύνθεση "Νοχιανός συρτός του Θεοχάρη".

ΜΑΝΩΛΗΣ ΜΥΛΩΝΑΚΗΣ

Φωτο: Από το βιβλίο του Θαν.Δεικτάκη "Χανιώτες Λαϊκοί μουσικοί που δεν υπάρχουν πιά, τόμος Ά"



1903 - 1990

Ο Μανώλης Μυλωνάκης υπήρξε ένας εκ των σημαντικότερων καλλιτεχνών της προπολεμικής περιόδου στην επαρχία Κισάμου και γενικότερα στον νομό Χανίων. Καταγόταν από το χωριό Άη-Κυρ-Γιάννης Κισάμου. Στην περιοχή του υπήρχε μουσική άνθηση εκείνη την περίοδο και ο Μανώλης Μυλωνάκης δεν άργησε να ασχοληθεί με το βιολί. Ήδη από έφηβος έπαιζε στα γλέντια και ξεχώρισε για το ταλέντο και το ήθος του. Μαζί του οι λαγουτιέρηδες Μαν.Καρεφυλλάκης, Στ.Μαυροδημητράκης, Δημ.Σγουρομάλλης, Γιάννης Λεφάκης, αλλά και άλλοι πολλοί.
Για πολλά χρόνια δέσποζε στα μουσικά πράγματα του τόπου. Εξαίσια τεχνική, πλούσιο ρεπερτόριο. Πολλοί "ειδικοί" τον κατατάσσουν σε μια από τις υψηλότερες θέσεις του καλλιτεχνικού πάνθεον. Ο Ναύτης υποστήριζε ότι το παίξιμο του Μυλωνάκη ήταν κάπου ανάμεσα από την γλύκα του Χάρχαλη και τον δυναμισμό του Μαριάνου. Μερικοί παλαιότεροι έχουν αναφέρει ότι είχε κοινά στοιχεία με τον αδικοχαμένο βιολιστή, τον Ευθύμη Λυραντωνάκη. Ασφαλώς θα είχε να προσφέρει ακόμα περισσότερα, αν δεν σταματούσε ξαφνικά την καλλιτεχνική του πορεία λόγω πένθους στα τέλη της δεκαετίας του '40. Έκτοτε δεν εμφανίστηκε ξανά σε κάποια επίσημη εκδήλωση. Έπαιζε ώς επι το πλείστον σε κλειστό κύκλο, για την παρέα του, για την οικογένεια του, για το ίδιο του το μεράκι. Και κάτι άλλο σημαντικό: Ο παλαιός λαγουτιέρης, ο αείμνηστος Δημ.Χαρτζουλάκης, σε μια συζήτηση κατ'ιδίαν είχε υποστηρίξει ότι ο Μανώλης Μυλωνάκης πριν την κατοχή είχε βγάλει και τον δικό του, ανέκδοτο, σκοπό, αλλά κάποιος λυράρης τον αντέγραψε...